Bańki lekarskie. Czy działają? Wskazania i przeciwwskazania

Bańki ogniowe, próżniowe, chińskie – kontrowersje

Zabieg stawiania baniek lekarskich mimo iż jest powszechnie znany od bardzo wielu lat, wzbudza niezmiennie wiele kontrowersji. W Nowinach Lekarskich w 1927 r. dr Stefan Giebocki napisał: „Jednym z najbardziej popularnych zabiegów w lecznictwie ludowem jest stawianie baniek. Piszę w „lecznictwie ludowem” bo dziś zabieg ten wyszedł jakoś z mody w lecznictwie wyższem, dyplomowanem. Nie mówi się o nim z katedr uniwersyteckich, to też młode pokolenie lekarzy wychodzi w świat z pewnem uprzedzeniem do tego zabiegu, uważając, iż godnym jest on babki wiejskiej lub co najwyżej felczera, lecz w każdym razie nie lekarza z dyplomem uniwersyteckim. A szkoda mamy bowiem w bańkach dzielny środek, nigdy nie mogący choremu zaszkodzić, a świecący triumfy w chorobach płuc i opłucnej. Różnica stanu przed i po bańkach jest dla chorego i otoczenia tak widoczną, że lekarz, który bańki zalecił, zawsze może liczyć na wdzięczność ze strony pacjenta i rodziny (…)”. (1)

Historia baniek lekarskich

Terapia bańkami to starożytna technika uzdrawiania . Bańki wykonuje się poprzez przyłożenie baniek do wybranych punktów na skórze i wytworzenie ciśnienia niższego od atmosferycznego za pomocą ciepła lub ssania .
Papirus Ebera (1550 pne) ze starożytnego Egiptu jest jednym z najstarszych tekstów medycznych wspominających o terapii bańkami. Terapia bańkami jest częścią wielu starożytnych systemów leczniczych, takich jak chińska, unani, tradycyjna medycyna koreańska, tybetańska i wschodnia . Starożytny grecki lekarz Hipokrates opracował obszerne opisy stosowania baniek. Opisał dwa różne typy kubków: jeden z wąskim otworem i długim uchem, a drugi z szerszym otworem. Pierwszy typ stosowano w leczeniu głębokiego gromadzenia się płynów, drugi w leczeniu rozprzestrzeniania się bólu (2)

Jak działają bańki lekarskie – opis działania

Praktykujący wytwarza próżnię w kubku wykonanym ze szkła, bambusa, ceramiki lub (w czasach współczesnych) plastiku i umieszcza go na skórze klienta. Próżnia i wynikające z niej ssanie są wytwarzane albo za pomocą ciepła z ognia, takiego jak zapalona zapałka, albo za pomocą urządzenia ssącego.(3)
Istota zabiegu polega na wytworzeniu w naczyniu zamkniętym – bańce – podciśnienia o wartości od 0,2 do 0,8 atmosfery, co powoduje podrażnienie znajdujących się w skórze receptorów.(1)
Nie ma jednoznacznej teorii, która by wyjaśniała mechanizm działania baniek terapeutycznych, w następnej planszy postaram się takie przybliżyć. Co jest zadziwiające nie ma badań, które by obaliły i zdyskredytowały efekt terapeutyczny baniek lekarskich, a wszystkie inne badania są podważane i poddawane wątpliwością, jeśli sugerują pozytywny wpływ na organizm.

Mechanizm działania baniek lekarskich

• Dzięki podciśnieniu panującemu w bańce dochodzi do pęknięcia podskórnych naczyń krwionośnych i wynaczynienia krwi. Krew znajdująca się poza naczyniami krwionośnymi jest
  traktowana przez system odpornościowy organizmu jako obce białko i staje się silnym bodźcem do wytwarzania dużej ilości ciał odpornościowych. Jest to tzw. autohemoterapia, która skutecznie zwalcza infekcję.
• Działanie lecznicze i przeciwbólowe jest następstwem drażnienia receptorów skóry, mięśni, powięzi. Odruch skórno-trzewny powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Napływa krew, następuje oczyszczenie chorych tkanek z produktów przemiany materii, odkwaszenie, dożywienie i natlenienie. Dochodzi także do rozluźnienia mięśni gładkich żołądka, jelit, pęcherzyka żółciowego, dróg moczowych, oskrzeli i innych organów. Układ współczulny i przywspółczulny doznaje pobudzenia, co reguluje pracę narządów i tkanek(1)
  Badania naukowe – bańki lekarskie

Jedno niekontrolowane badanie z udziałem 70 osób z przewlekłymi napięciowymi lub migrenowymi bólami głowy wykazało 66-procentowe zmniejszenie średniego nasilenia bólu głowy po terapii mokrej bańki. Uczestnicy doświadczyli również spadku liczby bólów głowy, których doświadczali w ciągu miesiąca o 12,6 dnia.

Badanie w numerze Biomedical Research and Therapy z 2019 roku, obejmujące 132 osoby, u których zdiagnozowano migreny, wykazało, że osoby leczone bańkami doświadczyły znacznego zmniejszenia bólu w porównaniu z osobami z grupy kontrolnej, które nie otrzymały baniek i tylko wypełniły ankiety.

Niektóre badania sugerują, że bańki mogą pomóc w leczeniu zespołu cieśni nadgarstka , stanu, który powoduje drętwienie, mrowienie i ból dłoni i przedramienia. Jedno badanie z udziałem 52 pacjentów z zespołem cieśni nadgarstka i związanym z nim napięciem szyi i ramion wykazało, że ci, którzy byli leczeni mokrymi bańkami w okolicy mięśnia czworobocznego, zgłaszali mniejszy ból tydzień po sesji niż osoby z grupy kontrolnej, które były leczone tylko poduszką grzewczą do tego samego regionu.

W czym może pomóc stawianie baniek ogniowych, próżniowych – wskazania:

• Pomagają zmniejszyć ból
• Pomagają zwiększyć odpowiedź immunologiczną – nie ma jednoznacznych badań
• Działają wspomagająco przy innych terapiach
• Niewielka szkodliwość terapeutyczna
• Fibriomialgia, RZS, Stany Zwyrodnieniowe Stawów, Napięcia mięśni, Cień nadgarstka,
• Migreny, napięciowe bóle głowy
• Działanie prewencyjne i zapobiegawcze
  Przeciwwskazania do stosowania baniek lekarskich:
• Zaburzenia krzepnięcia, takie jak hemofilia
• Padaczka
• Choroby skóry, takie jak łuszczyca lub egzema
• Problemy z krzepnięciem krwi, takie jak zakrzepica żył głębokich (DVT) lub historia udaru
• Pacjenci z nowotworami, rozrusznikami serca lub ciężkimi chorobami serca, nerek lub wątroby , a także pacjenci wymagający pilnej pomocy medycznej
  Zaleca się również, aby kobiety w ciąży unikały baniek (3).
  
• Źródła:
• https://www.czytelniamedyczna.pl/811,banki-lekarskie-praktyczne-zastosowanie.html
• https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2005290117302042
• https://www.everydayhealth.com/integrative-health/cupping-therapy/guide/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3853699/ –
• https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19380259/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6231582/
• https://www.nature.com/articles/srep37316
• https://bmccomplementmedtherapies.biomedcentral.com/articles/10.1186/1472-6882-10-70
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3136528/
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6435947/