W dzisiejszym artykule poruszę temat czy drewno konstrukcyjne na budowę domu i we wnętrzach ma wpływ na jakość naszego zdrowia i życia oraz wypoczynku i regeneracji. Co mówią badania naukowe na ten temat?  Czy w ogóle coś znajdę jakieś wzmianki na ten temat? Przyznaję szczerzę zasiadam z niezwykłą ciekawością do pisania tego artykułu, bo drewno będzie jednym z głównych akcentów podczas pobytów regeneracyjnych u nas w Biały Płotek – Siła Regeneracji…. Zaczynajmy. 

SPIS TREŚCI

1. Argument 1
2. Argument 2
3. Argument 3
4. Argument 4
5. Argument 5
6. Argument 6
7. Podsumowanie

Gdy podjęliśmy decyzję o tworzeniu przedsięwzięcia pt.” Inwestuj w zdrowie” wiedzieliśmy, że jedną ze składowych, które powinny towarzyszyć naszym gościom podczas regeneracji powinno być drewno.  Skąd się to wzięło? 

Nigdy nie zapomnę tego pierwszego razu, gdy przyjechaliśmy na rozmowę kwalifikacyjną do hotelu w górach. Weszliśmy razem z Justyną na teren obiektu i pojawiło się pytanie w mojej głowie: “Co to za zapach?”. Nigdy wcześniej nie miałem okazji tego poczuć. Jako dzieciaki wychowaliśmy się w blokach, podczas studiów i późniejszej praktyki w szpitalu czy pracy w obiekcie nie miałem styczności z tym doznaniem. Dlatego te uczucie było nowe….przyjemne i pozostało ze mną już ponad 15 lat.  Pracując w różnych górskich miejscowościach w Austrii mieliśmy okazję jak nigdy wcześniej spotkać się z drewnianym (wcale nie nudnym 😉 ) otoczeniem. W tym momencie po tylu latach doświadczeń i obserwacji jestem prawie pewny, że otoczenie z tego materiału jest idealnym towarzyszem regeneracji i zdrowia. I w tym artykule postanowiłem przedstawić argumenty i zachęcić was do używania tego materiału, czy to do budowy domu, we wnętrzach, a także w otoczeniu np. w ogrodzie. 

1.Argument “I” – drewno wpływa pozytywnie na procesy myślowe. 

W artykule przedstawiono zastosowanie materiałów naturalnych, zwłaszcza drewna, które są istotne dla dobrego samopoczucia człowieka w środowiskach zabudowanych placówek służby zdrowia, socjalnych i opieki dziennej. Właściwości te zostały przetestowane za pomocą złożonej metodologii w studium przypadku w drewnianej poczekalni w Narodowym Instytucie Onkologii w Bratysławie. W tej przestrzeni przeprowadzono eksperymentalne testy reakcji fizjologicznych na 50 ochotnikach poruszających się w poczekalni przez 20 minut. 

Drewniana poczekalnia w Narodowym Instytucie Onkologii: ( a ) przed przebudową; ( b ) po przebudowie w 2016 r. 

Rejestracja fal mózgowych człowieka wykazała całkowity spadek aktywności mózgu w drewnianej poczekalni w porównaniu z poprzednią przestrzenią. EEG (α) zmniejszyło się o -17%, EEG (β) o -13%, a fale SMR o -7%. Wpływ drewna na układ nerwowy wykazał, że mózg staje się spokojniejszy i mniej zestresowany, prawdopodobnie dlatego, że drewno jest naturalne i bardziej znane ludziom. Pierwszym efektem drewna w ciągu pierwszych kilku minut był relaks, podczas gdy podczas dłuższych pobytów w środowisku drewnianym mózgi naszych wolontariuszy stały się bardziej aktywne, mniej przestraszone i nerwowe, a ich pamięć i zdolność myślenia wzrosły (1). 

Wracając do naszego przedsięwzięcia. Chcąc stworzyć coś na kształt małego kameralnego sanatorium, oprócz otoczenia lasów, jeziora, plantacji superfood, zabiegów i zajęć ruchowych, musieliśmy stworzyć także miejsce, które będzie wywierało korzystny i pozytywny wpływ na organizm człowieka i jego fizjologię. 

Po projekt udaliśmy się do Architekt Maciej Olczak i jego biura OPS Architekci. On świetnie pomógł nam dostosować i połączyć aspekty regionalnej architektury domu przysłupowego i szachulca z uwarunkowaniami zabudowy. Doskonała symbioza dała bardzo ładny projekt. Początkowo w planach był cały budynek z drewna, lecz jak to w życiu bywa musieliśmy pójść na ustępstwa z racji nie wystarczającego budżetu na budowę takiego budynku. Lecz chcieliśmy zachować jak najwięcej elementów z drewna w naszej agroturystyce regeneracyjnej jak drewniany strop i sufit, podłoga, elewacja z drewna, drewniane meble. To miało pozostać. 

Dlaczego się uparliśmy przy naszych założeniach?  

2.Argument “II” Środowisko zbudowane z przewagą materiałów naturalnych, szczególnie drewna, wpływa pozytywnie na układ nerwowy użytkownika. Przyczynia się do przetwarzania stresu i może przyczynić się do skrócenia leczenia pacjentów, co wykazano w kilku globalnych badaniach (1)  

Do tej pory badania badające psychofizjologiczne skutki wykorzystania drewna we wnętrzach ujawniły zmniejszone reakcje na stres autonomiczny w porównaniu z pomieszczeniami bez drewna i z mniejszą jego ilością. Dlatego też poprzez zwiększenie wykorzystania drewna w paradygmatach projektowych mających na celu wprowadzenie pozytywnych korzyści zdrowotnych natury do środowiska zabudowanego, takich jak projektowanie środowiskowe regeneracyjne, projektanci budynków mogą poprawić samopoczucie mieszkańców budynków. (2) 

Pozostało nam znaleźć odpowiedni materiał i działać. Zaczęliśmy poszukiwania i w wyszukiwarce google wpisywaliśmy frazy: tartak z drewnem dolny śląsk, skład drewna dolnośląskie, drewno konstrukcyjne wrocław, jelenia góra. 

I jak to bywa najciemniej pod latarnią, bo tuż obok nas udało się nawiązać wspólny “język” z Dobre Ogrody Biedrzychowice. I jest to jeden z lepszych kontaktów jakiekolwiek mieliśmy z dostawcami, producentami i hurtowniami. Tutaj tymi kilkoma zdaniami chcielibyśmy wystawić taki swojego rodzaju list polecający. Obsługa, materiał, dopasowanie poszczególnych wymagań odnośnie drewna czy szczegółów na najwyższym poziomie. Dlatego jeśli ktoś z Was szuka dostawcy drewna czy architektury ogrodowej. Z całego serca polecamy.  

Wracając do samego początku, odnośnie zapachu i klimatu, który miałem okazję doświadczyć za pierwszym razem wchodząc do otoczenia i wnętrza wypełnionego drewnem. W Austrii i Niemieckiej Bawarii jest bardzo popularne tzw. “Zirbe” nic innego jak sosna limba. I właśnie często sypialnie, sale spotkań, czy restauracje były zbudowane z tego materiału. Popularne są gatunki jodły czy świerku. I to właśnie u nas świerk jest głównym materiałem budulcowym jako drewno konstrukcyjne i sufit, oraz stelaże. Elewacja będzie z modrzewia syberyjskiego, a podbitka z modrzewia europejskiego. Czyli drewno, wszędzie drewno 😊  

Wracając jeszcze do sypialni i wypełnienie jej elementami z drewna. Czy drewno może mieć wpływ na jakość snu? 

3.Argument “III” Drewno może mieć wpływ na jakość snu 

Interakcje sercowo-oddechowe (CRI) odzwierciedlają wzajemne dostrajanie się dwóch ważnych oscylatorów organizmu — bicia serca i oddychania. Interakcje te mogą być wykorzystane jako potężne narzędzie do scharakteryzowania samoorganizacyjnej i rekreacyjnej jakości snu. W tym randomizowanym, zaślepionym i krzyżowym badaniu badaliśmy CRI u 15 osób w ciągu łącznie 253 nocy, które spały w łóżkach wykonanych z różnych materiałów. Jeden typ łóżka, użyty jako kontrola, był wykonany z płyty wiórowej pokrytej melaminą o wyglądzie przypominającym drewno, podczas gdy drugi typ był wykonany z litego drewna z sosny kamiennej ( Pinus cembra ). Zaobserwowaliśmy znaczący wzrost aktywności nerwu błędnego (mierzonej arytmią zatokową oddechową), spadek częstości akcji serca (jako wskaźnika zużycia energii podczas snu) i poprawę CRI, szczególnie w pierwszych godzinach snu w łóżkach z sosny kamiennej w porównaniu z łóżkami z płyty wiórowej. Subiektywne oceny samopoczucia uczestników badania rano i subskalarne oceny ich stabilności intrapsychicznej były znacznie lepsze po spaniu w łóżku z sosny kamiennej niż po spaniu w łóżku z płyty wiórowej. Nasze obserwacje sugerują, że wskaźniki CRI są wrażliwe na wykrywalne różnice w warunkach wewnętrznych, które są istotne dla zdrowia człowieka. Nasze wyniki są zgodne z wynikami innych badań, które wykazały, że narażenie na lotne składniki fitochemiczne sosny kamiennej (α-pinen, limonen, octan bornylu) prowadzi do poprawy aktywności nerwu błędnego i badań, które wykazują redukcję parametrów stresu po kontakcie z powierzchniami z litego drewna. (3) 

Dlatego chcielibyśmy w sypialni umieścić specjalne atrybuty z litych przedmiotów drewnianych, które oprócz drewnianego sufitu czy podłogi i mebli będą towarzyszyć naszym gościom podczas pobytu. W końcu jakość snu należy do jednych z fundamentów regeneracji, a to musi być jedną ze składowych wpisujących się w frazę “kameralne uzdrowisko na wsi” 

4.Argument “IV” – zapach drewna wpływa na układ odpornościowy i hormonalny 

Tym razem było to małe badanie, w którym wzięło udział zaledwie 12 uczestników. Spędzili oni  3 noce w hotelu, gdzie za pomocą nawilżacza powietrza rozpylany był olejek z cyprysika japońskiego. Jak się okazało po 3 dniach eksperymentu w próbkach moczu zmalało stężenie adrenaliny i noradrenaliny oraz wzrosła aktywność komórek NK (Natural Killers). Co prawda było to małe badanie i nie wiemy wielu składowych tego eksperymentu, lecz można wysnuć wniosek, że wypoczynek i otoczenie z drewna, które wydziela zapach może pozytywnie wpłynąć na nasz organizm (4). 

5.Argument “V” drewno jest dla nas neutralne i przyjemne, przez co wpływa na nasz komfort. 

W jednym z doświadczeń badacze badali wpływ kontaktu z drewnem (cyprysik japoński ( Cryptomeria japonica ) o powierzchni ciętej i cedr japoński ( Chamaecyparis obtusa ) o powierzchni struganej i ciętej), jedwabiem, denimem, deską ze stali nierdzewnej i winylowym workiem wypełnionym zimną wodą. Dziewiętnaście kobiet dotykało materiałów przez 60 sekund, podczas gdy mierzono ich tętno i skurczowe ciśnienie krwi. Badanie wykazało, że kontakt z jedwabiem i drewnem o powierzchni ciętej powodował niewielkie wahania tętna i skurczowego ciśnienia krwi. Natomiast wahania były duże dla obu pomiarów podczas kontaktu ze stalą nierdzewną i winylowym workiem wypełnionym wodą. (5) 

Tutaj kolejne bardzo ciekawe badanie wykonano w Japonii. Szczerze mówiąc niektóre badania zaskakują nawet mnie. 

Sakuragawa i wspólnicy zbadali różnice w efektach stymulacji dotykowej na fizjologię człowieka, które wynikały z materiałów o różnych temperaturach (zimnej, pokojowej i ciepłej). Trzynastu studentów płci męskiej dotykało powierzchni każdego materiału przez 60 sekund z zamkniętymi oczami. Pokazało to następujące wyniki: (1) kontakt z płytą aluminiową zwiększał ciśnienie krwi, ale wzrost ten był hamowany, gdy aluminium było ogrzane; (2) kontakt z płytą akrylową zwiększał ciśnienie krwi, przy czym szybkość wzrostu ciśnienia krwi była większa, gdy płyta akrylowa była schłodzona; i (3) ciśnienie krwi nie zmieniało się w odpowiedzi na kontakt z materiałami wykonanymi z cypryśnika japońskiego, cedru japońskiego lub dębu ( Quercus crispula ) i nie wzrastało nawet, gdy materiał dębowy był schłodzony. Wyniki te wykazały, że temperatura materiału ma znaczny wpływ na wzrost ciśnienia krwi spowodowany kontaktem z materiałami sztucznymi, takimi jak metale i akryl. Natomiast kontakt z drewnem nie zwiększa ciśnienia krwi, niezależnie od tego, czy jest zimne, czy w temperaturze pokojowej, co pokazuje jego przydatność jako materiału.(4) 

6.ARGUMENT “VI” drewno wzbudza w nas pozytywne odczucia  

Zhang i wspólnicy badali reakcje fizjologiczne na drewniane środowisko wewnętrzne, używając pięciu pomieszczeń testowych symulujących środowisko biurowe. Pomieszczenia testowe obejmowały: pomieszczenie przygotowawcze bez drewna, pomieszczenie testowe bez drewna i trzy drewniane pomieszczenia o różnych kontrastach. Dwudziestu dorosłych osobników wykonywało zadania robocze podczas 60-minutowych okresów ekspozycji na różne pomieszczenia, podczas gdy monitorowano parametry fizjologiczne, takie jak pomiary elektrokardiogramu, temperatura skóry, oporność skóry, ciśnienie krwi, saturacja oksyhemoglobiny (SpO2 ) i widzenie z bliska. Naukowcy odkryli, że średnia wartość skurczowego ciśnienia krwi była istotnie niższa podczas testu, a wartości SpO2 były nieznacznie wyższe w trzech drewnianych pomieszczeniach w porównaniu z pomieszczeniem bez drewna. Podobną tendencję zaobserwowano w przypadku stosunku zmienności częstości akcji serca o niskiej i wysokiej częstotliwości, który był niższy w drewnianych pomieszczeniach niż w pomieszczeniu bez drewna. Dodatkowo, średnia wartość bliskiej odległości wzrokowej była nieznacznie, ale nieznacznie, wyższa w drewnianych pomieszczeniach na początku eksperymentu i była istotnie wyższa w jednym z pomieszczeń po 52 minutach pomiaru w porównaniu z pomieszczeniem niedrewnianym. Według autorów, wyniki te wskazują, że ludzie odczuwali mniej stresu i napięcia w drewnianym otoczeniu. Wyniki te zostały poparte wynikami jednoczesnego badania przeprowadzonego przez Zhanga i wspólników ( 2016 ), w którym badali różne reakcje psychologiczne na te same pomieszczenia za pomocą testów systematycznych i ilościowych. Odkryli, że w drewnianych pomieszczeniach badani mieli więcej pozytywnych emocji, a wartości oceny zmęczenia były znacznie niższe w porównaniu z pomieszczeniami niedrewnianymi. (5) 

7.PODSUMOWANIE

Chciałbym to wszystko podsumować i zebrać w całość. Argumentów za użyciem drewna wewnątrz czy na zewnątrz jest niezmiernie wiele. Drewno w naszym otoczeniu może mieć pozytywny wpływ na: 

• Procesy myślowe 

• Jakość snu 

• Poziom stresu 

• Obniżenie ciśnienia 

• Wpływa na fizjologiczny relaks 

• Odporność i gospodarkę hormonalną (tutaj duży znak zapytania) 

Najważniejszym czynnikiem przy doborze drewna jest jego jakość. Gdy umieścimy mokre i nie wysuszone drewno w zamkniętej przestrzeni może dojść do nieprzewidzianych reakcji chemicznej, która niekorzystnie wpłynie na trwałość materiału jak i na nasze zdrowie. 

Niepodważalnym faktem jest to, że warto otaczać się litym drewnem bo to pozytywnie wpływa na nasz organizm i fizjologię. Drewno zastosowane we wnętrzach takich jak poczekalnie może łagodzić stres i wpływać uspokajająco. W sypialni może wpłynąć na jakość snu. W naszym otoczeniu na nasze samopoczucie i relaks. 

Drewno jest materiałem “ciepłym” i wdzięcznym, dlatego stanowi nieodłączny element naszej architektury czy to wewnątrz czy na zewnątrz budując klimat miejsca uzdrowiskowego sprzyjającego wypoczynkowi i regeneracji. 

Mam nadzieję, że taki lżejszy wpis także przypadł wam do gustu. 

Pozdrawiam serdecznie

Krzysztof Pielech – Siła Regeneracji

Źródła: 

1. https://www.mdpi.com/1660-4601/16/18/3496 

2. https://link.springer.com/article/10.1007/s00226-015-0747-3 

3. https://www.mdpi.com/1660-4601/18/18/9749 

4. https://link.springer.com/article/10.1007/s10086-016-1597-9 

5. https://link.springer.com/article/10.1007/s00107-020-01532-x