Przewlekłe zaparcia należą do najczęstszych schorzeń układu pokarmowego, na które choruje około 14% populacji na świecie. W Polsce na zaparcia uskarża się co 8 obywatel. Do typowych objawów należą: zmniejszona liczba wypróżnień (< 3/tydzień), wysiłek podczas defekacji, uczucie niepełnego wypróżnienia, oddawanie twardego stolca. Przewlekłe zaparcia mogą być spowodowane między innymi wydłużonym czasem pasażu jelitowego stolca, zaburzeniami defekacji lub mieć charakter wtórny do innych chorób. Patofizjologia przewlekłych zaparć jest wieloczynnikowa i nie została do końca wyjaśniona. Diagnoza powinna być ustalona na podstawie standardowo przyjętych kryteriów. Zaawansowane badania diagnostyczne są zalecane jedynie w przypadku nieskuteczności terapii początkowej. Większość pacjentów z przewlekłymi zaparciami powinna być leczona przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Terapia obejmuje identyfikację i eliminację wtórnych przyczyn zaparć, zmianę stylu życia (zwiększone spożycie płynów i błonnika, prawidłowa aktywność fizyczna). Leczeniem pierwszego wyboru jest podawanie osmotycznych i stymulujących środków przeczyszczających. Leki prokinetyczne i pobudzające wydzielanie, jak również leczenie chirurgiczne powinny być zarezerwowane dla wyselekcjonowanej grupy pacjentów niereagujących na standardowe leczenie. (1)

Chciałem na początku zacząć właśnie od zdefiniowania problemu, z jakim dosyć duży odsetek populacji ma problem. I odpowiedzieć sobie czy fizjoterapia lub osteopatia albo masaż może nam pomóc z tym jakże niewygodnym problemem? Co dodatkowo warto robić? Postaram Wam się przybliżyć temat: Jak można sobie pomóc z zaparciami?

W mojej praktyce często pojawiają się dysfunkcję synergistyczne. I tak na ten przykład osoby z migrenowymi lub napięciowymi bólami głowy mają problem także z układem trawienia, a konkretnie z zaparciami. O dziwo częstym powiązaniem są także bóle karku i szyi lub okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Nie jest to oczywiście zawsze powiązane, lecz takie połączenia można dostrzec. Nie rzadko bywało tak, że po terapii lub masażu poprawiał się pasaż jelita.
I chcąc potwierdzić moje przypuszczenia i pytanie czy terapia lub masaż może mieć wpływ na zaparcia, zagłebiłem się w badania i o to co udało mi się znaleźć:

SPIS TREŚCI:

1. Masaż brzucha wpływ na zaparcia
2. Czy zaparcia lub inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego są związane z napięciowym bólem głowy lub migreną?
3. Czy praca na powięziach czyli manipulacja na tkance łącznej może także sprzyjać redukcji zaparć?
4. Zaparcia – problem po operacjach
5. Czy spacery pomagają w zaparciach
6. Zaparcia a nerw błędny
7. Oddech przeponowy a zaparcia
8. Zioła i inne wskazówki na zaparcia oraz podsumowanie

Zapraszam do lektury.

1.Masaż brzucha wpływ na zaparcia

W 1999 roku Ernst dokonał przeglądu wszystkich dostępnych kontrolowanych badań klinicznych i stwierdził, że nie ma solidnych dowodów na skuteczność masażu brzucha w leczeniu przewlekłych zaparć. W artykule dokonano przeglądu dowodów naukowych pochodzących z okresu od 1999 r. do chwili obecnej (czyli do 2011 – mój komentarz), dotyczących masażu brzucha jako metody leczenia przewlekłych zaparć. Od tego czasu badania wykazały, że masaż brzucha może pobudzić perystaltykę, skrócić czas pasażu okrężnicy, zwiększyć częstotliwość wypróżnień u pacjentów z zaparciami oraz zmniejszyć towarzyszące temu uczucie dyskomfortu i bólu. Istnieją również dobre dowody na to, że masaż może stymulować perystaltykę u pacjentów z pooperacyjną niedrożnością jelit. Indywidualne opisy przypadków pokazują, że masaż okazał się skuteczny u pacjentów z zaparciami na skutek różnych zdiagnozowanych nieprawidłowości fizjologicznych, a także u pacjentów z długotrwałymi zaparciami czynnościowymi (2).

Takie też były moje obserwację, że masaż brzucha ma wpływ na terapie wspierającą w kierunku leczenia zaparć, ale popatrzmy co mówi inne randomizowane badanie z próbą placebo.
Do badania włączono 74 pacjentów, u których zdiagnozowano zaparcie czynnościowe według kryteriów diagnostycznych Rzym IV. Pacjenci zostali losowo przydzieleni do grupy interwencyjnej
(masaż brzucha plus porady dotyczące stylu życia) lub grupy kontrolnej (terapeutyczne USG placebo plus porady dotyczące stylu życia). Przez 4 tygodnie stosowano masaż brzucha lub badanie USG placebo.

W grupie otrzymującej interwencję i w grupie placebo zaobserwowano zmniejszenie nasilenia zaparć u kolejno około 70% (masaż +porady) i 28% (placebo +porady). Poprawę jakości życia o 56% (masaż + porady) i 38% (placebo i porady) oraz zwiększenie częstotliwości defekacji o 70% (masaż + porady) i 43% (placebo i porady)
Wnioski jakie płyną z badania: Masaż brzucha powinien być wdrożony jako pierwsza forma leczenia zaparć czynnościowych, w szczególności, iż wykazuje działanie wykraczające poza efekt placebo (3)

Jak możemy przeczytać sugestię i kierunek działania masażu brzucha, może dawać nam pożądany efekt uregulowania rytmu wypróżnień. Te badania wskazują nam kierunek działania.

Teraz postaram się przyjrzeć problemowi:

2.Czy zaparcia lub inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego są związane z napięciowym bólem głowy lub migreną?

W jednym badaniu w którym wzięło udział 115 osób, wysnuto wniosek, że napięciowe bóle głowy i zespół jelita wrażliwego (IBS) to choroby współistniejące. U pacjentek z napięciowymi bólami głowy stwierdzono wyższy poziom zaparć, a to pozwala na łączenie tych dwóch przypadłości w wzajemne zależności. Jednym z mechanizmów leżących u podstaw obu przypadków jest dysfunkcja autonomiczna osi jelito-mózg(4).

W innym badaniu w Teheranie stwierdzono wzajemne zależności pomiędzy migreną, napięciowymi bólami głowy a IBS, zaparciami, zgagą, niestrawnościami. Dlatego badacze są zdania: Dalsze badania powinny zbadać etiologię związku pomiędzy wszystkimi podtypami pierwotnych bólów głowy a zaburzeniami przewodu pokarmowego (5).

I już na zakończenie szukania potwierdzeń dla tezy powiązań pomiędzy migrenami i napięciowymi bólami głowy, a zaparciami znalazłem badanie, w którym wybrano 50 pacjentów cierpiących na migrenę i zaparcia na podstawie indeksu Headache International Society (HIS). Podzielono ich na dwie grupy, gdzie jedna otrzymywała leki przeciwmigrenowe i 15ml syropu laktulozowego (środek na zaparcia) dziennie, a druga grupa dostawała standardowe leki przeciwmigrenowe. Dane po jednym i po dwóch miesiącach, wskazały istotną różnicę między grupami. Grupa eksperymentalna z syropem miała dużo mniejsze upośledzenie funkcjonowania i odczucia bólu niż grupa kontrolna, która zażywała jedynie leki przeciwmigrenowe. Dlatego wskazano kierunek działania i potencjalnie dobre korzyści stosowania syropu w przypadku migren z zaparciami(6).

To ostatnie przytoczone przeze mnie badanie dowodzi, że w przypadku napięciowych bólów głowy lub migren w połączeniu z zaparciami istotną role w walce z bólem będzie stanowić poprawa wypróżnień poprzez np. masaż/automasaż brzucha i pracę na osi jelito-mózg, między innymi poprzez nerw błędny.

3.Czy praca na powięziach czyli manipulacja na tkance łącznej może także sprzyjać redukcji zaparć?

Moje obserwacje dotyczą także masażu powięziowego. Niejednokrotnie klienci zgłaszali po terapii, że perylstatyka jelit została mocno poprawiona. Lecz moje doświadczenie kliniczne z gabinetu, w zasadzie nie jest żadnym dowodem, bo można szybko podważyć moją teza warunkując to przykładem tylko osobniczym i wybiórczym. Postawiłem zerknąć do badań w poszukiwaniu potwierdzenia moich doświadczeń.

Udało mi się znaleźć pewne badanie na grupie 50 osób, z rozpoznanym przewlekłym zaparciem według kryteriów rzymski III. Grupę podzielono na dwie części. Grupa interwencyjna dostawała zabieg manipulacji tkanką łączną i porady stylu życia dotyczące zaparć. Grupa kontrolna dostała porady stylu życia dotyczące zaparć.

Wyniki po czterech tygodniach. W porównaniu z grupą kontrolną, osoby z grupy interwencyjnej zgłosiły znacznie większą poprawę wyników całkowitych w Skali ciężkości zaparć oraz w Kwestionariuszu Oceny Jakości Życia. Na podstawie wyników dzienniczków jelitowych stwierdzono, że poprawa w zakresie liczby wypróżnień, czasu trwania defekacji, konsystencji stolca i poczucia niepełnego wypróżnienia w grupie interwencyjnej była również znacznie większa niż w grupie kontrolnej. (7)
Niestety nie miałem pełnego dostępu do badania i nie mogłem znaleźć jak często stosowana była manipulacja tkanką łączną (terapia powięzi).

Tutaj znajduje tylko potwierdzenie moich obserwacji. Tych badań jest trochę więcej i na przykład znalazłem badanie o pozytywnym wpływie terapii powięziowej u dzieci z porażeniem mózgowym z zaparciami (8)
Dlatego warto rozważyć wdrożenie terapię na powięziach w program zdrowotny ukierunkowany na walkę zaparciami.

4.Zaparcia problem po operacjach

Zaparcia to też często dylemat po operacjach. U pacjentów, u których takie zaparcia po operacyjne zdiagnozowano, warto zastanowić się nad wdrożeniem masażu brzucha celem poprawienia pasażu jelitowego. Oczywiście jeśli operacja była wykonana na jamie brzucha wtedy bezwzględnie należy przestrzegać zaleceń zespołu prowadzącego. Lecz jeśli zabieg był wykonywany w innych rejonach ciała może to stanowić element prehabilitacji (czyli przygotowania pacjenta do operacji i funkcjonowania po zabiegu). W badaniu badano grupę 60 osób, gdzie 30 zaraz po zabiegu otrzymało masaż brzucha, a druga grupa stanowiła grupę kontrolną. Wyniki wykazały, że masaż brzucha stosowany u pacjentów, u których zdiagnozowano zaparcia pooperacyjne, zmniejsza objawy zaparcia, skraca odstępy czasu między wypróżnieniami i poprawia jakość życia. Stwierdzono także, że grupa eksperymentalna przy wypisie miała wyższe średnie wyniki w skali PAC-QOL i EQ-5D. (9)

5.Czy spacery pomagają w zaparciach

Już od dawna wiemy, że ruch wspomaga nasz organizm w różnych dolegliwościach naszego organizmu czy to problemach ortopedycznych, czy onkologicznych, neurodegeneracyjnych czy po prostu jako prewencja i zapobieganie. Chciałbym przekonać ostatecznym argumentem, że przy zaparciach spacer może mieć zbawienny wpływ.

W pewnym badaniu wzięło udział 43 osoby. Każdy z badanych był w wieku powyżej 45 lat. Badanych podzielono na dwie grupy. Każda grupa dostała zalecenia dietetyczne. Pierwsza grupa 18 osobowa miała prowadzić przez 12 tygodni normalny tryb życia, natomiast druga grupa, czyli 25 osób przez 12 tygodni miała wykonywać program aktywności ruchowej obejmujący 30 minutowy dynamiczny spacer i 11 minutowy program treningowy. I okazało się, że zaobserwowano istotne zmniejszenie 3 z 4 kryteriów rzymskich I dotyczących zaparć, tj. odsetka wypróżnień niecałkowitych, odsetka wypróżnień wymagających wysiłku oraz odsetka stolców twardych. W grupie kontrolnej nie uległo poprawie nic. Co lepsze po 12 tygodniach normalnego trybu życia wprowadzono program aktywności ruchowej ten sam co u grupy porównawczej i badacze po wykonaniu badań osiągnęli te same wyniki jak w przypadku grupy porównawczej. Wniosek. Zaleca się promowanie regularnej aktywności fizycznej, ponieważ poprawia ona zarówno rytm wypróżnień, jak i czas pasażu odbytniczo-esiczego lub całkowitego pasażu okrężnicy(10).

6.Zaparcia a nerw błędny

Nerw błędny ostatnimi czasy zyskuje na popularności w szczególności, że jego terapia lub wprowadzone metody pobudzania tej struktury są mało inwazyjne.
Odpowiedzmy sobie na pytanie czy stymulacja nerwu błędnego może pomóc w regulacji wypróżnień?

W jednym z badań wzięło udział 42 ochotników. Ich problemem były bóle brzucha i zaparcia (IBS-C). Przez 4 tygodnie uczestnicy zostali poddani przezskórnej stymulacji nerwu błędnego. Jedni dostawali terapię pozorowaną, drudzy właściwą. Kontroli podlegały parametry: całkowite spontaniczne wypróżnienia na tydzień (CSBM/tydzień) i wizualna skala analogowa (VAS) bólu brzucha. W celu oceny motoryki i funkcji sensorycznych odbytu i odbytnicy wykonano manometrię odbytowo-odbytniczą o wysokiej rozdzielczości.

Jak możemy czytać badanie było dosyć dokładne i po zakończeniu uzyskano wyniki. Nieinwazyjny taVNS (czyli przezskórna stymulacja nerwu błędnego) łagodzi zaparcia i bóle brzucha u pacjentów z IBS-C. Poprawę objawów IBS-C można przypisać integrującemu wpływowi taVNS na funkcje jelit za pośrednictwem mechanizmów autoimmunologicznych (11)

Z kolei w innym badaniu możemy przeczytać, że fizjologiczna stymulacja nerwu błędnego może sprzyjać poprawie motoryki żołądka i dwunastnicy oraz redukować ból somatyczny. (12)
Przypuszczenia te jak najbardziej mają uzasadnienie w badaniach i warto przenieść do praktyki stymulację nerwu błędnego w celu przeciwdziałania zaparciom (FILM -> jak stymulować nerw błędny). I wtedy dopiero doświadczymy, czy dana metoda działa na nas. Z doświadczenia wiem, że techniki wspomagające nerw błędny mogą nas doskonale wspierać, lecz kluczem jest połączenie metod i działanie w synergii, wtedy możemy zajść dużo dalej z taką pracą terapeutyczną.

Przykładem niech będzie oddech.

7.Oddech przeponowy a zaparcia

Jak obserwujecie nasz profil czy to na IG czy YouTube to wiecie jak ważną rolę odgrywa oddech. Powtarzam to praktycznie na każdym kroku i zawsze wdrażam to w terapii prewencyjnej, ponieważ jest to narzędzie, które zawsze “mamy ze sobą” i możemy w każdej wolnej chwili czy momencie ćwiczyć.

W badaniu analizowano wpływ głębokiego oddychania (czyli przeponowego) techniką 4 sekundy wdech, 6 sekund wydech (inaczej stosunek 2:3), przez łączny okres 30 minut. Po 6 tygodniach okazało się, że tak mała interwencja oddechowa poprawiła objawy zaparć i czucie odbytnicy w grupie interwencyjnej(13)
Dysfunkcja pracy przepony i nieprawidłowego oddechu może się przełożyć na szereg różnych problemów takich jak: niewydolność oddechowa, nietolerancja wysiłku, zaburzenia snu i potencjalna śmiertelność. Przepona pełni wiele ról fizjologicznych. Nerw przeponowy unerwiający funkcje przepony ma połączenie z nerwem błędnym, który może oddziaływać na cały układ organizmu. Ruch przepony podczas oddychania wpływa bezpośrednio i pośrednio na współczulny i przywspółczulny układ nerwowy, a także na aktywność nerwów ruchowych i masę mózgu. Przepona kontroluje także stabilność postawy, defekację, oddawanie moczu i poród poprzez modulację ciśnienia w jamie brzusznej. Ponadto jego funkcja jest związana z równowagą metaboliczną oraz układem sercowo-naczyniowym i dootrzewnowym. (14)

Dlatego warto zadbać o ten jakże ważny aspekt naszego życia, nie tylko w problemach żołądkowo-jelitowych, lecz o tym będzie inny wpis.

8.Zioła i inne wskazówki na zaparcia oraz podsumowanie

Ważne w higienie dnia codziennego zadbać o pewne czynniki składowe.

• Rano na czczo warto spożywać ciepłą wodę z sokiem z cytryny.
• Rano krótki rytuał pobudzający wg Kneippa, odsyłam do filmu -> Jak wejść dobrze w dzień
• Łyżka oleju olej z nasion lnu na zimno tłoczonego, tutaj moja sugestia i propozycja -> LoveLife Kobieta Premium, sprawdzi się zarówno dla mężczyzn jak i kobiet.
• Wzbogacenie diety w błonnik oraz substancje śluzowe np. Siemię lniane, nasiona babki płesznik czy babki jajowatej. Pamiętajmy, że surowce śluzowe ograniczają wchłanianie substancji czynnych, dlatego należy spożywać je w odstępie czasowym pomiędzy lekarstwami czy innymi ziołami
• Zadbanie o zróżnicowane i bogato odżywcze posiłki wspierające mikrobiotę
• Wolne jedzenie i dokładne gryzienie (gryź każdego kęsa minimum 20-30 razy). Pamiętaj, że trawienie zaczyna się w jamie ustnej!!
• Korzystanie z podnóżka podczas wizyty w toalecie aby mięsień łonowo – odbytniczy nie był zaciśnięty. Kolana powinny znajdować się wyżej niż miednica, a kąt pomiędzy tułowiem a udami powinien wynosić 35 stopni. My używamy podnóżka toaletowego z firmy drewnianedodatki.pl
• Zioła gorzkie wspomagające prace układu trawiennego, oraz jego regenerację -> korzeń goryczki żółtej, liść bobrka trójlistkowego, ziele centurii (15) z dodatkiem np. Owoc biedrzeńca anyżowego, korzeń arcydzięgiel litwor. Przy mieszance warto zwrócić uwagę na przeciwwskazania. Na pewno nie zaleca się kobietom w ciąży czy małym dzieciom. Zioła mogą uwrażliwiać skórę na promienie słoneczne (dlatego z ekspozycją trzeba być ostrożnym)
• Automasaż brzucha plus termofor -> Automasaż brzucha
• Ćwiczenia na zaparcia -> ćwiczenia na zaparcia
• Antocyjany z owoców jagodowych -> Dlatego tworzymy nasz projekt agroturystyka regeneracyjna z plantacją superfood bo w końcu zdrowie zaczyna się od jelit 😊
• Techniki oddechowe
• Techniki radzenia sobie ze stresem
• Zadbanie o właściwą podaż magnezu
• Regularne dynamiczne spacery
• Uciskanie punktów akupresurowych (patrz zdjęcie poniżej)

Tak jak czytacie lub słuchacie tych metod jest naprawdę wiele, lecz najlepszą metoda jaką kiedykolwiek wymyślono jest działanie. To od Ciebie zależy, czy wprowadzisz w życie poszczególne komponenty. Niektóre techniki nie wymagają dużo wysiłku, lecz jedynie chęci i możesz wybrać jakość życia i zdrowie, lub męczyć się i mieć negatywny wpływ na swój organizm i otoczenie.

Dlatego zachęcam do działania i trzymam za Ciebie kciuki

Pozdrawiam Serdecznie

Krzysztof Pielech

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek
roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.

Źródła:

1. journals.viamedica.pl/varia_medica/article/download/59971/45339
2. sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1360859210001063
3. academic.oup.com/ptj/article/102/7/pzac058/6585154?login=false
4. scielo.br/j/anp/a/Gt4B7NrQyMGmrVhp9g7bwKK/?lang=en
5. link.springer.com/article/10.1007/s10072-017-3141-0
6. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6935986/
7. sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0161475415000652
8. tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09638288.2016.1236412
9. ingentaconnect.com/content/wk/sga/2016/00000039/00000001/art00008
10. Tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00365520510011641
11. Ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8410029/
12. Onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/nmo.12760
13. Frontiersin.org/articles/10.3389/fnins.2022.1034547/full
14. mdpi.com/2305-6320/7/10/65
    15.naturoterapiawpraktyce.pl/artykul/gorzkie-ziola-i-ich-wlasciwosci