Biały Płotek

Biały Płotek

Ból Pleców – Rwa Kulszowa ćwiczenia, zioła, metody na pozbycie się bólu

Ból pleców – rwa kulszowa, ćwiczenia, zioła, metody na pozbycie się bólu

SPIS TREŚCI:

  1. WPROWADZENIE
  2. BÓL PLECÓW – JAKIE ZIOŁA STOSOWAĆ?
  3. BÓL PLECÓW – PRZEDE WSZYSTKIM DIAGNOSTYKA
  4. BÓL PLECÓW – METODY NA POZBYCIE SIĘ BÓLU
  5. PODSUMOWANIE

Ból pleców, rwa kulszowa, lumbago część z tych określeń myślę, że wiele z nas doświadczyło. Dziś wpis o tym jak sobie poradzić z takimi dolegliwościami. Co może być przyczyną i gdzie szukać rozwiązań.


Jak wynika z badań przeprowadzonych z wykorzystaniem panelu Ariadna dla Benefit System, na ból kręgosłupa skarży się już 86 proc. Polaków. 13 proc. z ankietowanych deklaruje, że pandemia przyczyniła się do nasilenia tych dolegliwości. Główni winowajcy tego zjawiska to brak aktywności fizycznej oraz rosnący problem nadwagi i otyłości (1).


Idąc dalej tym tropem okazuje się, że bóle pleców stanowią jedną z najczęstszych przyczyn absencji chorobowej. Łączna, obliczona liczba dni absencji chorobowej spowodowanej nieswoistymi bólami kręgosłupa według danych polskiego ZUS wynosiła 18 786 014 w 2016 roku i 14 415 432 w pierwszych trzech kwartałach 2017 roku (2).


Za tym idzie nasz komfort życia. Przecież doskonale zdajemy sobie sprawę, że gdy nas boli nie za bardzo jesteśmy skorzy do towarzyskich spotkań, spacerów zjedzenia czegoś bardziej wartościowego. To właśnie wtedy przychodzi ochotą na jakieś słodkie przetworzone słodycze, bo po prostu organizm próbuje sobie to kompensować tzw. “Nagrodą”


Dlaczego nawiązuje do tego? Badania wskazują, że spożywanie pokarmów bogatych w cukier może powodować stany zapalne (możemy to stwierdzić badając krew i poziom białka CRP – C-reaktywnego). Dlatego też związek między wysokim spożyciem cukru a zwiększonym ryzykiem chorób przewlekłych w tym bólu pleców może częściowo wynikać z przewlekłego stanu zapalnego o niskim stopniu nasilenia. (3)

Pierwsza pomoc do walki z przewlekłymi bólami lub ostrym bólem jaki nam się nasuwa automatycznie to: zrezygnujmy ze słodyczy i słodzenia cukrem wszystkiego co mamy do wypicia.

Następne hipotezy lub następstwa jakie niesie ból pleców to zażywanie leków, co jest w dniu powszechnym takim niestety naturalnym następstwem. Przyjrzyjmy się co mówią statystyki.


Według danych Głównego Urzędu Statystycznego leki przepisywane na bóle szyi lub pleców przez lekarzy osobom dorosłym stanowią 9,8% ogółu wypisywanych leków i plasują się na 4 miejscu co do częstości po nadciśnieniu tętniczym (21,2%), bólach stawów 10,4%) i innych przepisywanych lekach (10,2%). Warto nadmienić, że znaczna część leków przeciwbólowych takich jak paracetamol czy niesteroidowych leków przeciwzapalnych jest dostępna bez recepty i może być używana przez pacjentów poza tym rejestrem, co może świadczyć o zaniżeniu wyników. Analizując liczbę pacjentów, liczbę świadczeń i koszty w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej wśród 26 analizowanych chorób największe koszty i największą liczbę pacjentów i świadczeń było raportowanych w grupie zespołów bólowych kręgosłupa, w porównaniu do znanych chorób takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy POChP (3)


Tutaj jak widać, aby złamać schemat i uwolnić się od stosowania NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) lub innych leków przeciwbólowych, musimy przyjąć inny proces postępowania. Chcę jednak zaznaczyć, że pierwsze dni gdy złapie nas rwa kulszowa czy lumbago (nie jestem fanem tej nazwy, a dlaczego później się przekonacie) są często tak bolesne, że aby ułatwić nam funkcjonowanie i możliwość przystąpienia do terapii, musimy ten ostry proces zapalny w postaci pożaru zgasić i tym środkiem przez pierwsze dni może (nie musi) być tabletka przeciwzapalna. Lecz tutaj nasz stan zdrowia i poziom sprawności będzie definiował jak szybko ten stan zapalny zostanie zwalczony. W swojej praktyce zauważam, że 2-3 pierwsze dni są okresem krytycznym, gdzie należy postępować bardzo zachowawczo i stosować techniki około terapeutyczne.

Jeszcze jedno stwierdzenie, które może przekonać lub zmusić do zastanowienia się nad stosowaniem leków i innych chemicznych środków przeciwbólowych.
Według jednego z badaczy nie zaleca się ciągłego i długotrwałego stosowania leków u pacjentów cierpiących na przewlekły, łagodny ból, ponieważ może to prowadzić do „poważnych konsekwencji behawioralnych, rozwoju tolerancji i skłonności do uzależnień”. Co więcej, stwierdza, że długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych w celu łagodzenia przewlekłego bólu „zwykle powoduje negatywne komplikacje behawioralne, które są trudniejsze do opanowania niż ból, który pragniemy wyeliminować” (5)

2.BÓL PLECÓW – JAKIE ZIOŁA STOSOWAĆ?

Możemy tutaj poszukać zamiast leków zastępstwa w fitoterapii i posilić się światem natury. Zioła na ból pleców lub stany zapalne, zwyrodnienia jako napar:

  • Pączki topoli
  • Ziele trędownika
  • Kwiat lub owoc bzu czarnego
  • Kwiat i ziele wiązówki
  • Kwiat lipy
  • Dla wsparcia działania w/w ziół możemy dodać ziele przytulii (związek irydoidowy może wzmocnić działanie przeciwzapalne lub przeciwbólowe, lecz musi być dobrze zgodnie ze standardami wysuszony, lub najlepiej świeży aby zachować irydoidy)
  • Można dodać także owoce rokitnika

Podane zioła są do sporządzenia jako napar, należy je wymieszać w równych proporcjach. Pić 2-3 razy dziennie napar z łyżki ziół na szklankę wody

3.BÓL PLECÓW – PRZEDE WSZYSTKIM DIAGNOSTYKA

Chociaż termin rwa kulszowa jest prosty i łatwy w użyciu, w rzeczywistości jest terminem archaicznym i mylącym. Dla większości badaczy i klinicystów termin ten odnosi się do radikulopatii obejmującej jedną z kończyn dolnych i związanej z przepukliną dysku (DH) (czyli do tzw. popularnego określenia “wypadnięcia dysku” – który jest kolokwializmem). W związku z tym termin „rwa kulszowa” jest zbyt restrykcyjny, ponieważ korzenie nerwowe od L1 do L4 mogą również być zaangażowane w ten sam proces. Jednak jeszcze bardziej zagmatwany jest fakt, że zarówno pacjenci, jak i wielu lekarzy, terminem rwa kulszowa określa każdy ból powstający w dolnej części pleców i promieniujący do nogi. W większości przypadków to bolesne odczucie jest bólem dolnej części pleców i nie jest związane z DH (przepukliną dysku) ani nie wynika z ucisku korzeni nerwowych. Chociaż odróżnienie bólu korzeniowego od bólu rzutowanego może być trudne dla klinicysty, ma ono pierwszorzędne znaczenie. Dzieje się tak dlatego, że epidemiologia, przebieg kliniczny i, co najważniejsze, interwencje terapeutyczne są różne w przypadku tych dwóch schorzeń. (4)


Dlatego warto zwrócić uwagę na pewne symptomy które nam wskażą czym może być spowodowany ból pleców, zrobić wywiad oraz badania ruchowe i neurologiczne oraz obrazowe.
Przedstawię wam tutaj kilka możliwych (nie 100%) oznak poszczególnych dolegliwości:

  • Rwa Kulszowa – ból wędruje po tylnej stronie nogi i może dojść do palucha. Gdy leżymy na plecach nie możemy unieść prostej nogi przy udziale osoby pomagającej (test Lasequa ); mamy problem ze wspięciem na palce stojąc; mamy problem zrobić kilka kroków na piętach; mamy problem ze zrobieniem pół przysiadu na jednej nodze przytrzymując się ściany
  • Ból pleców – przyczyna biodro – promieniowanie idące przez pośladek w kierunku pachwiny, zwłaszcza nasilające się przy chodzeniu. Może dawać sygnał, że mamy problemy ze stawem biodrowym.
  • Staw krzyżowo-biodrowy zablokowanie lub zapalenie – ból idzie od środka kości krzyżowej do pośladka. Może nasilać się przy schylaniu w przód. (Tutaj przydatne mogą być test wyprzedzania i objaw Derbolowskiego)
  • Stawy i więzadła międzywyrostkowe – tutaj ból może się nasilać przy wyproście w tył.
  • Ból w dolnym odcinku kręgosłupa – gdy rozchodzi się w na boki lub w kierunku bocznych części uda to może być problem z powięzią piersiowo-lędźwiową i biodrowo- piszczelową lub z mięśniami czworobocznymi
  • Problem z mięśniami biodrowo-lędźwiowymi – ból przechodzi z tyłu poprzez pachwiny i do przyśrodkowej części ud. Dobrze wykonać Test Thomasa. Można rozszerzyć o test Jandy (wtedy będziemy mieli weryfikację, która ze struktur jest skrócona)
  • Są jeszcze bóle neuropatyczne które zaczynają się od stóp i “wędrują” w górę wtedy warto spojrzeć w kierunku neuropatii cukrzycowej i zrobić badania krwi

PAMIĘTAJ!!! Są to tylko informacje i zarysy. Nie mogą one zastąpić wizyty u specjalisty i nie są zachętą do samodiagnozy i samoleczenia!!!

Może także nastąpić sytuacja, gdzie objawy bólowe są nieswoiste i nie można zdiagnozować przyczyny bólu. Takie sytuacje zdarzają się.
Jesteśmy za fazą diagnostyczną. Wiem jest to ciężkie i już nie możesz doczekać się rozwiązań i uniwersalnych metod, które mogą wspomóc twoją walkę z bólem kręgosłupa.


Przechodzę więc do “creme de la creme” wpisu, czyli:


4. BÓL PLECÓW – METODY NA POZBYCIE SIĘ BÓLU

1.Terapia ciepłem – ciepłe okłady na ból pleców

Tutaj nie ma wielu badań na temat zastosowania terapii ciepłem. Ze swojej strony mogę powiedzieć, że to bardzo ciekawe, bo ciepłe okłady lub ciepła kąpiel przynosi niemal natychmiastową ulgę spiętym mięśniom podczas bólu pleców i jest stosowane od zarania wieków. Terapia ciepłem ma szereg korzyści i przyczynia się z mojego doświadczenia do zmniejszenia dolegliwości bólowych poprzez swoiste działanie na tkanki. Gdzie poprawia się ukrwienie miejscowe wpływając na naczynia krwionośne i limfatyczne (o układzie limfatycznym i jego ważnej roli pisałem tutaj -> Drenaż Limfatyczny i wpływ na organizm ). Przez co przyspiesza się usuwanie cząsteczek zapalnych i poprawie ulega odżywienie tkanek. Pobudzenie termoreceptorów w skórze prowadzi do zahamowania sygnałów nocyreceptywnych (bólowych) w obszarze rdzenia kręgowego (czyli ograniczenie sygnałów bólowych)


Ból pleców jaki rodzaj ciepła wybrać?:

  • Ciepłe okłady – termofor, poduszka z pestkami wiśni, borowina w plastrach.
  • Ciepłe kąpiele – kąpiele w solance lub np. odwarze z ziół (może być np. z siana, o sianie pisałem tutaj -> Terapia sianem lub może samemu sporządzić mieszankę arnika, nostrzyk, rumianek, owies zwyczajny)
  • Okład z imbiru na ból pleców – tutaj warto zetrzeć świeży korzeń na tarce i zrobić odwar z dwóch szklanek wody ok 400ml (gotuj ok 10 minut na małym ogniu, odstaw do ostudzenia dodaj do wody nalewki arnikowej ok 50ml. Wymieszaj i w tej miksturze zamocz gazę i przykładaj w miejsce bólu). Z badań wynika, że okłady imbirowe skutecznie łagodzą ból i zmniejszają niepełnosprawność funkcjonalną u pacjentów z nieswoistym bólem krzyża (5)

INNA ODMIANA OKŁADU – mieszanka ziół na ból pleców. Korzeń żywokostu, pączek sosny, liść rozmarynu, kwiat arniki zmieszać w równych proporcjach. 2 czubate łyżki stołowe ziół spryskać spirytusem, następnie po kilku minutach zalać szklanką wody i doprowadzić do wrzenia, pogotować na małym ogniu ok 10 minut, odstawić na 10 minut. Dodać zmielona nasiona kozieradki, by uzyskać gęstą papkę. Przykładać bolące miejsca. Można podgrzać w mikrofali, aby mieszanka była ciepła. Stosować 3-4 razy dziennie

2.Światło na podczerwień na ból pleców

Już o działaniu światła na podczerwień pisałem ( Światło które leczy – podczerwień ), lecz tutaj w tym zestawieniu nie mogło zabraknąć tej propozycji. Badania wskazują, że w przewlekłych bólach pleców, światło na podczerwień może być bardzo pomocne w łagodzeniu objawów (6) w regeneracji nerwów (7)
Lampy na podczerwień i sauny wydają się być naprawdę dobrym uzupełnieniem domowej apteczki w wielu dolegliwościach i stanowić atrybut w walce z chorobami i bólem

3.Ruch – czy spacer jest dobry na ból pleców?

Spacer, w szczególności dla osób które prowadzą siedzący tryb życia, lub dla tych które wykonują powtarzalne ruchy w pracy jest jednym z lepszych remediów na ból i sztywność w mięśniach. Spacer poprzez rytmiczne łagodne ruchy rotacyjne i całą biomechanikę chodu poprawia ruchomość w obszarze miednicy i odcinka lędźwiowo-krzyżowego. Poprawia krążenie w obrębie całego ciała i wpływa na pozytywne samopoczucie.
Z przeprowadzonych badań wynika, że dolegliwości bólowe kręgosłupa lub stawów obwodowych częściej występowały w grupie osób nieaktywnych fizycznie. Zauważono również związek z czasem trwania aktywności fizycznej, a dolegliwościami bólowymi. Osoby, które dłużej i systematycznie ćwiczą rzadziej zgłaszają dolegliwości bólowe (8). Absolutne minimum jakie należy wprowadzić jako aktywność to 3x w tygodniu przez trzydzieści minut.

4.Ćwiczenia na ból pleców

Kierunkowe ćwiczenia na ból pleców pomagają znacząco przyspieszyć okres rekonwalescencji i być impulsem do zmiany nawyków dnia codziennego. Zauważyłem, że kiedy pokazuje ćwiczenia i osoby stosują się do zaleceń to w dalszym etapie życia, podejmują środki do tego aby być bardziej aktywnym i dbać o prewencję. Włożony czas i dolegliwości bólowe najprawdopodobniej są impulsem do zmiany jakości życia i dbania o swoje zdrowie.

Propozycje ćwiczeń:

5.Jaka dieta najlepsza na ból pleców?

W przypadku dolegliwości bólowych ze strony organizmu mamy do czynienia z przewlekłym stanem zapalnym.
Ku przestrodze przytoczę wam pewne wnioski które wysnuto w badaniu. I teraz się trzymajcie.
U pacjentów u których stwierdzono przepuklinę w odcinku lędźwiowym kręgosłupa z objawami korzeniowymi, które trwały dłużej niż 3 miesiące zaobserwowano w rezonansie magnetycznym spontaniczną aktywność mózgu w obrębie zakrętu czołowego, skroniowego, oraz potylicznego w porównaniu z grupą kontrolną. Płat przedczołowy jest odpowiedzialny za kodowanie poznawczej części bólu i uczestniczy w regulacji przekazywania informacji bólu. Spontaniczna aktywność nerwowa w płacie czołowym wzrasta wraz ze wzrostem czasu trwania i intensywności bólu. Zaobserwowano także zaniki objętości istoty szarej płata czołowego, co może sugerować, że przewlekły ból może uszkadzać strukturę mózgu płata czołowego. Czyli przewlekły ból pleców może powodować zaburzenia w koordynacji, motywacji, intelekcie i zwiększa ryzyko depresji. (Qiu 2024, Tang 2023, Zhang 2022)


Wracając do pytania jaka dieta w przypadku bólu pleców? Tutaj warto postawić na dietę przeciwzapalną, a takim kierunkiem wydaje się być dieta śródziemnomorska. Dodatkowo sprawdzą się:

  • Kwasy omega – ja tutaj polecam zimnotłoczone oleje od love-life.pl
  • Antyoksydanty w postaci owoców jagodowych
  • Mieszanka kurkumy, imbiru i pieprzu w postaci shota do wypicia sprawdza się także idealnie (1 łyżeczka kurkumy, ½ łyżeczki imbiru i odrobina pieprzu wymieszaj z wodą lub mlekiem i raz dziennie)
  • Wprowadź także liofilizat z dzikiej róży
  • W przypadku uszkodzenia nerwów lub dolegliwości neuropatycznych warto wprowadzić kompleks witaminy B – tutaj w postaci kapsułek lub np. z pożywieniem wątróbka, jajka, twarde sery, orzechy i pestki
  • Witamina D3 i Magnez (cytrynian lub jabłczan)

6.Jak oddychać przy bólu pleców?

Oddech w tym przypadku będzie dla nas bardzo pomocny. Dla przypomnienie przepona ma swoje przyczepy także na kręgach lędźwiowych i żebrach. Także właściwy powolny oddech przeponowy będzie wpływał na biomechanikę pracy naszego kręgosłupa(9).
Ćwiczenia oddechowe stanowią terapię uzupełniającą w bólach kręgosłupa, w szczególności iż trening oddechowy wzmacnia mięśnie brzucha i przepony. Plus uważam, że powinny być wprowadzane w podejściu klinicznym, a także w postępowaniu przed- i pooperacyjnym.
Oddech – przeponowy, spokojny, powolny.


Tutaj znajdzie ćwiczenia oddechowe oraz do pracy z przeponą:
Przepona – ćwiczenia i wskazówki
Jak oddychać nosem?

7.Terapia powięziowa – wpływ na bóle kręgosłupa

Terapia uwalniania mięśniowo-powięziowego będzie miała znaczącą rolę w bólach pleców, w szczególności gdy dotyczy powięzi piersiowo-lędźwiowej. Może stanowić doskonałe uzupełnienie fizjoterapii w przypadku terapii bólów pleców (10). Uwalnianie mięśniowo-powięziowe wykazuje lepsze efekty, niż zastosowanie elektroterapii (11). Może stanowić wspomaganie w przypadku stanu bólowego, gdy stan klienta nie pozwala na leżenie w określonych pozycjach. Wtedy spokojne rozluźnianie mięśniowo-powięziowe przynosi ulgę w bólu i zwiększa zakres ruchomości (doświadczenia własne). W przypadku gdy mamy do czynienia ze skróceniem napinacza powięzi szerokiej, który może dawać podobne bóle do rwy kulszowej, to rozciąganie lub uwalnianie powięziowe także wpływa na zmniejszenie dolegliwości bólowych (12).


Istotą pracy z powięzią jest przywrócenie balansu funkcjonowania w określonych obszarach ciała, lecz trzeba pamiętać, że leczymy całe ciało, a nie samą powieź. Powieź jako sama tkanka pozwala nam na zrozumienie i znalezienie istoty problemu, bo czasami ból może być rzutowany z innych obszarów ciała i wtedy masaż powięziowy czy terapia powięzi może stanowić odpowiedź na trapiące nas dolegliwości.
Dobranie odpowiednich technik lub terapii zależy od stanu, cech klinicznych dolegliwości, oraz możliwości klienta.


Jeśli chcesz poznać kilka technik rozluźniających i wspomagających pracę powięzi zostaw komentarz pod artykułem: “Regeneracja” wyślemy Tobie prywatny dostęp do filmu.

8. Akupresura

Okazuje się, że akupresura może być niezwykle pomocna przy bólach pleców, a jej efekty mogą się utrzymywać o wiele dłużej niż nam się wydaje. W jednym z badań pokazano, że efekt akupresury utrzymywał nadal się po 6 miesiącach od jej zastosowania (13).
Poniżej przedstawiamy kilka użytecznych punktów, które mogą okazać się pomocne, nawet w przypadku intensywnego bólu pleców, gdzie ciężko podjąć celowaną terapię lub leczenie.

9.Jak leżeć/spać przy bólach bleców. Pozycje odciążające

Takie pozycje stosuje się w stanach ostrych, lecz także warto o nich pomyśleć , gdy dłużej zmagamy się z bólem pleców, by móc lepiej spać i wypocząć w nocy.
Najważniejsze to przyjmować pozycje, które nie wywołują lub nie pogłębiają dolegliwości bólowych i są one dla nas akceptowalne.
5 pozycji ułożeniowych przy bólach kręgosłupa:

I. Pozycja embrionalna – połóż się na boku wolnym od bólu (czyli ten który boli powinien znajdować się na górze), jeśli nie ma odczuwalnej różnicy w stronach wybierz tą na której czujesz się lepiej. Podłóż poduszkę pod głowę i pod kolana. Kolana przyciągnij do klatki piersiowej tak, aby były w zgięciu ok 90 stopni. Podudzia także zgięte.
II. Pozycja 90-90 – Połóż się na plecach pod łydki wsuń krzesło. Tak aby biodra i kolana były zgięte 90 stopni. Możesz wsunąć pod odcinek lędźwiowo-krzyżowy termofor
III. Pozycja leżenia na brzuchu – połóż się na brzuchu, pod brzuch wsuń grubo zwinięty koc lub kołdrę. Alternatywą do tej pozycji jest położenie się na brzuchu na krześle, tak, aby nogi i górna część tułowia zwisały poza krzesłem w dół.
IV. Pozycja kołyski – połóż się na plecach przyciągnij kolana do klatki piersiowej
V. Pozycja kostka-kolano – w leżeniu na plecach nogi zgięte w stawach kolanowych i biodrowych

5.PODSUMOWANIE

Jeśli chodzi o bóle pleców temat jest na tyle szeroki, że aby wszystko zmieścić należałoby napisać ebooka.

Pamiętaj wszystkie wyżej wymienione sposoby są tylko informacją. Najważniejsze jest to, aby udać się do lekarza, specjalisty, fizjoterapeuty tam uzyskasz fachową pomoc ten artykuł potraktuj jak dodatek.


Bardzo się cieszę, że wytrzymałaś/eś z nami do końca. Jeśli jesteś zainetresowana/y spędzeniem inaczej urlopu i zastanawiasz się gdzie pojechać z bólem pleców to zapraszamy na “pobyt leczniczy na ból pleców” do naszego kurortu regeneracyjnego lub jeśli chcesz zapobiegać bólom wybierz “pobyt prewencyjny dla zdrowia”.

Pozdrawiam Krzysztof Pielech – Siła Regeneracji

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.

ŹRÓDŁA:

1.Puls Medycyny -pulsmedycyny.pl/86-proc-polakow-skarzy-sie-na-bole-kregoslupa-winny-brak-aktywnosci-i-dodatkowe-kilogramy-1130839
2.pacjent.gov.pl/sites/default/files/2019-09/ppz_choroby_kregoslupa.pdf
3.Frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2022.988481/full
4.Sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1521694209001417
5.Ajol.info/index.php/jfas/article/view/165975
6.Onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1155/2006/876920
7.Onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1155/2015/207245
8.“Znaczenie aktywności fizycznej w dolegliwościach bólowych kręgosłupa i stawów obwodowych” Tomasz Derewiecki , Krzysztof Mroczek , Kamil Zaworski , Paweł Chruściel , Danuta Chmiel-Derewiecka , Małgorzata Mroczek
9.Sciencedirect.com/science/article/pii/S0965229923000808
10.Sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0161475420300828
11.Sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S136085922100245X
12.Ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5412499/
13.bmj.com/content/332/7543/696?ehom=

Może Cię zainteresuje:

osteoporoza
2026-01-21

Osteoporoza objawy, przyczyny, co jeść i co robić? Jak zapobiegać osteoporozie? 

Witam Was serdecznie, dziś tematem wpisu i artykułu opartego na badaniach naukowych i doświadczeniach własnych będzie osteoporoza. Co robić i co jeść przy osteoporozie? Oraz przede wszystkim jak zapobiegać osteoporozie?  Bardzo często miałem do czynienia z klientami, którzy zmagali się z …

Czytaj dalej...
dbam o zdrowie
2026-01-08

Jak dbać zdrowie? Sekret tkwi w jednej rzeczy 

Jak to w jednej rzeczy? Zapyta zapewne wielu z was. Jest to nieskomplikowany proces ale zanim do niego dojdę, zacznę od podstaw. Kiedyś miał miejsce pewien eksperyment, podczas którego w korytarzu umieszczono słowa związane ze starością takie jak:   Osoby, które miały styczność z tymi …

Czytaj dalej...
Masaż na co wpływa i jaki wybrać
2025-12-29

Masaż na co wpływa? Jaki masaż wybrać?

Często stoicie przed wyborem jaki masaż wybrać lub jaki masaż jest najskuteczniejszy?  Postaram się w tym artykule przedstawić badania naukowe na temat masażu, na co wpływa i także na co pomaga. Oczywiście uwzględnię rodzaje masaży. Zapraszam do czytania.  Sam masaż jest praktykowany w naszej kulturze od wieków i …

Czytaj dalej...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>