Dzisiejszy wpis chciałbym poświęcić tężyczce. Coraz częściej jest ona diagnozowana przez neurologów, dlatego podchodzimy do procesu terapii czy leczenia bardziej świadomie.

Na początku wyjaśnimy sobie czym jest tężyczka.

Tężyczka jest chorobą o bardzo zróżnicowanym obrazie klinicznym. Obejmuje nadpobudliwość nerwowo-mięśniową, zmniejszoną koncentrację, zmęczenie, ciągły niepokój. Ataki tężyczki obejmują objawy łagodne, obejmujące parestezje wokół jamy ustnej i dystalnej części jamy ustnej, hiperwentylację, której towarzyszy duszność, kołatanie serca, zawroty głowy, nudności i skurcze mięśni nadgarstka, poprzez objawy poważniejsze, takie jak uogólnione drgawki, utrata przytomności, skurcze mięśni, aż do stanu zagrażającego życiu i stany nagłe, takie jak skurcz krtani lub arytmia. Tężyczka może być skutkiem wielu zaburzeń elektrolitowych, takich jak hipokalcemia, hipomagnezemia, hipokaliemia, zasadowica i zaburzenia elektrolitowe wynikające z hiperwentylacji. Zaburzenia te mogą wystąpić w wielu sytuacjach klinicznych m.in. w niedoborach diety, alkoholizmie, chorobach endokrynologicznych, zaburzeniach genetycznych, przyczynach jatrogennych jak terapia inhibitorami pompy protonowej, boreliozie, celiaki, chorobie leśniowskiego-crohna i wielu, wielu innych. Zdarza się, że tężyczka jest diagnozowana zbyt późno i dlatego nie jest dostatecznie wyleczona. Z tych powodów zasługuje na bliższą uwagę (1).

Wyróżnia się 2 rodzaje tężyczki:

• Tężyczka jawna to stan, który cechuje wzmożona pobudliwość nerwowo-mięśniowa przy współistniejących zaburzeniach hormonalnych. Najczęstszymi przyczynami prowadzącymi do wystąpienia tężyczki jawnej są: uszkodzenie przytarczyc w czasie zabiegów operacyjnych na szyi (np. po operacji tarczycy), radioterapia okolic szyi, procesy chorobowe prowadzące do destrukcji przytarczyc oraz inne choroby, w których przebiegu dochodzi do zmniejszenia stężenia wapnia we krwi (ostre zapalenie trzustki, zespół upośledzonego wchłaniania wapnia w jelitach, znaczny niedobór witaminy D). Ponadto do hipokalcemii może dojść w przypadku stanów przebiegających z wyniszczeniem (choroba nowotworowa, alkoholizm), niewystarczającej podaży wapnia z posiłkami oraz jego zwiększonego wydalania z moczem (np. u osób stosujących niektóre leki moczopędne)

• Tężyczka utajona – jej objawy nie są typowe, mogą wystąpić także przy prawidłowym stężeniu wapnia we krwi i być związane z niedoborem magnezu i potasu. W tężyczce utajonej, w wyniku zaburzeń elektrolitowych istnieje gotowość do wystąpienia objawu – np. skurczu mięśnia, ale musi zadziałać bodziec, który go wywoła. Często jest nim zwiększenie pH w organizmie – zasadowica (alkaloza) oddechowa, spowodowana szybkim i głębokim oddychaniem (hiperwentylacją). Do hiperwentylacji dochodzi w sytuacjach stresowych, napadach lękowych w przebiegu nerwic lub atakach paniki. (2)

Tutaj może także mieć wpływ nadmierna potliwość. Dieta bogata w produkty wysokoprzetworzone, niedobory białka, szczawiany i fityniany, nadmiar fosforanów i fluorków, niedobory wit.D , z grupy B, boru, EPA, DHA, GLA, Tauryny. Nadmiar używek. Stres (adrenalina i kortyzol utrudniają transport magnezu do komórek). Choroby metaboliczne – cukrzyca typ II lub insulinooporność. Choroby układu krążenia takie jak wypadanie zastawki mitralnej, nieustabilizowane nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca, niewydolność krążenia. Z innych przyczyn możemy wymienić choroby odkleszczowe, choroby pasożytnicze. Leki (tabletki antykoncepcyjne, środki NPLZ, sterydy, środki przeczyszczające, IPP) (3)

Fizjoterapia w tężyczce

Objawy czy przyczyny tężyczki są znane. Oprócz leczenia psychologicznego, przyjmowania preparatów magnezowych, wit D, czy witamin z grupy B, możemy skorzystać z fizjoterapii.

Warto wspomnieć o roli fizjoterapii, lecz tutaj trzeba pracować niezwykle ostrożnie. W tężyczce mamy do czynienia z pobudzeniem nerwowo-mięśniowym, dlatego wszystkie agresywne techniki, mocne chwyty, czy techniki manipulacji nie są zalecane.

W mojej praktyce doskonale się sprawdza delikatna praca z powięzią, ze stałym kontaktem słownym z klientem w celu kontroli intensywności bodźca, techniki trakcyjne odciążające poszczególne stawy czy segmenty kręgosłupa (czyli poszczególne elementy terapii manualnej).

Tutaj jest to szczególnie ważne, bo miałem do czynienia z klientem gdzie impulsem wyzwalającym był ucisk na korzenie nerwowe w obrębie odcinka lędźwiowo-krzyżowego.

Co jeszcze będzie istotne?:

• Doskonale sprawdzi się tutaj także metoda Butejki, gdzie przede wszystkim skupiamy się na redukcji objętości oddechu i wyrównaniu gospodarki kwasowo-zasadowej poprzez zwiększenie tolerancji na dwutlenek węgla.

Pozostańmy na chwilę przy dwutlenku węgla. W książce Patricka Mckeowna pt. “Terapeutyczny oddech” możemy przeczytać: W 2017 r. lekarz z Subharti Medical College w Indiach napisał szczegółowy przegląd naukowy korzyści płynących z dwutlenku węgla. Autor pracy dr Sigh odkrył, że CO2 stymuluje nerw błędny. Zwiększony poziom CO2 we krwi może aktywować nerw błędny i spowolnić akcję serca. Opisuje dwutlenek węgla jako naturalny środek uspokajający. Łagodzi on drażliwość ośrodków wyższych czynności mózgowych (4).

Dlatego niezwykle istotną kwestią w przypadku tężyczki będzie zadbanie o jakość oddechu. O oddechu już pisaliśmy -> Jak prawidłowo oddychać?

• Refleksoterapia stóp – Pomimo iż refleksoterapia stóp nie jest zaliczana do Evidence Based Medicine i nie należy do zakresu fizjoterapii, to mogę tutaj w tym przypadku potwierdzić korzystne działanie refleksoterapii stóp. Zaraz znajdzie się fala krytyków, że ta metoda nie ma dokładnych i rzetelnych badań naukowych i nie można zweryfikować działania terapeutycznego poprzez testy. Lecz pojedyncze badania wskaźnikowe pozwalają na zastosowanie tej metody w gabinecie i mogę potwierdzić na setkach jak nie tysiącach przypadków, że skutkuje dobrym odbiorem ze strony osób mających problemy z układem nerwowym. Także spokojnie włączyłbym w protokół terapeutyczny także refleksologie. Co prawda bazujemy tylko na indywidualnej ocenie działania w przypadku jednostek, jednakże jest metodą pewną i nie ma praktycznie żadnych przeciwwskazań do wykonywania tego zabiegu. W czym może pomóc jeszcze refleksoterapia stóp i jakie są moje doświadczenia przeczytasz tutaj -> Refleksoterapia stóp w czym pomaga?
• Drenaż Limfatyczny – jeszcze nie udało mi się opisać tego jakże skutecznego narzędzia. Bardzo często używana metoda po urazach, czy zabiegach operacyjnych wspomaga odpływ limfy do węzłów i naczyń chłonnych. Uważam, że drenaż powinien należeć do dobrej praktyki prewencyjnej. W końcu od prawidłowej pracy układu limfatycznego zależy nasza odporność i przepływ chłonki. Sam drenaż jest techniką łagodną, powolną i naprawdę odprężającą, dlatego w przypadku osób z tężyczką ( i nie tylko) można osiągnąć dobre rezultaty zabiegowe.
• Sauna. Należy zwrócić uwagę na saunę fińską czy parową ponieważ nadmierna potliwość w przypadku przebywania w takiego rodzaju saunie może przyczyniać się do utraty makroelementów i mikroelementów (poprzez pocenie) i nie właściwe wyrównanie strat elektrolitowych może przyczynić się ataku tężyczkowego. Sauna także wiąże się ze stresem cieplnym dla organizmu, a więc podwyższeniem ciśnienia, później schładzając ciało w zimnej wodzie jest to drugi impuls gdzie może nastąpić szok cieplny ( stres). Tutaj kolejny przykład kiedy mieliśmy gościa (Panią w wieku 32 lata) po wizycie w saunie i schłodzeniu się dostała ataku tężyczki. Dlatego tutaj polecam saunę na poczerwień, która pozwoli zwiększyć wydolność mięśni i poprawić regenerację organizmu. Fantastycznie wspiera nasze ciało w przypadku chorób zwyrodnieniowych czy reumatologicznych. Dlatego jeśli masz możliwość skorzystaj z tego rodzaju ciepła, jest ono bezpieczniejsze i dużo pewniejsze w działaniu, które przyniesie korzyści dla naszego organizmu.
• Do tego działu mogę też zaliczyć ćwiczenia rozciągające ( stretching), powięziowe (czyli wspomagane dodatkowo chwytami na tkance miękkiej z jednoczesnym ruchem), joga wszystkie formy ruchu, które pozwolą na funkcjonalną pracę mięśni i ich adaptacje.

ZIOŁA w TĘŻYCZCE

W czym mogą okazać się pomocne zioła? Zanim zacznę temat, od razu ważna rzecz, że w przypadku spożywania fitofarmaceutyków zawsze trzeba skonsultować to z lekarzem, specjalistą, farmaceutą. Tutaj możemy podzielić zioła na grupy:

• Pierwsza grupa, która wspomoże układ pokarmowy w lepszym przyswajaniu magnezu czy wapnia. Na początku warto pamiętać o podstawach, czyli, że magnez lepiej się przyswaja w środowisku kwaśnym, w otoczeniu białka, witaminy B6, tłuszczów nienasyconych, witaminy C. Niezwykle istotną rzeczą jest także poziom witaminy D. Dobrze przejdźmy do ziół tak jak wspomniałem wcześniej, ważną rolą jest poprawienie wchłaniania i pracy układu pokarmowego. Tutaj z pomocą mogą przyjść zioła gorzkie określane jako amarum (zioła gorzkie) oraz amaro-aromaticum (zioła gorzko-aromatyczne). Ziele centurii pobudza wydzielanie śliny, soku żołądkowego, soku jelitowego, soku trzuskowego i żółci. Ułatwia trawienie i wchłanianie składników pokarmowych. Wykorzystuje się także w leczeniu cukrzycy. W badaniach przeprowadzonych przez innych autorów na szczurach zaobserwowano natomiast, że leczenie ekstraktami z centurii poprawia strukturalne i funkcjonalne właściwości komórek beta trzustki. Jest to bardzo istotna informacja, gdyż komórki beta produkują insulinę, która obniża stężenie glukagonu i odgrywa kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów. Bobrek trójlistkowy, goryczka żółta(5), ziele krwawnika, mięta pieprzowa (nie stosować przy zgadze), owoc kopru włoskiego (dodatkowo wspomaga układ oddechowy)
• Druga grupa to zioła na uspokojenie układu nerwowego Tutaj doskonale mogą się sprawdzić znane wszystkim lawenda, rumianek, korzeń kozłka lekarskiego
• Trzecia grupa to adaptogeny: Soplówka Jeżowata – jest fantastycznym grzybem, który wpływa na regenerację układu nerwowego i procesy kognitywne, lecz nie z tego powodu umieściłem soplówkę tutaj. Soplówka pozytywnie moduluje ilościowo i jakościowo skład mikrobioty jelitowej. Efekt wydaje się sprzyjać wzrostowi korzystnych szczepów bakteryjnych kosztem szczepów chorobotwórczych. Odbyło się także małe badanie na 13 młodych, zdrowych osobach, które dostawały 1 g sproszkowanego grzyba dziennie. Naukowcy odnotowali wzrost różnorodności mikroflory jelitowej, zwiększenie ilości szczepów Bifidobacterium i Bacteroides oraz wzrost produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Zmniejszyła się też liczebność bakterii potencjalnie chorobotwórczych. Sama Soplówka ma szereg innych pozytywnych właściwości, i warto ją wpleść w program terapii.

Jak zwykle artykuł miał być krótki i treściwy, a wyszedł długi i mam nadzieję, że treściwy dla Was.

DIAGNOSTYKA:

Reasumując. Tężyczka jest schorzeniem, które ciężko zdiagnozować na początku warto u specjalisty wykonać szereg badań.

W przypadku tężyczki utajonej warto zrobić badania:

• objaw Chwostka (gwałtowne skurcze mięśni mimicznych twarzy w odpowiedzi na opukiwanie w okolicy pnia nerwu twarzowego; są to okolice policzka ok.2 cm od płatka ucha w brzeg mięśnia żwacza);
• – objaw Trousseau (polegający na maksymalnym przykurczu wszystkich stawów 4 i 5 palca, przy jednoczesnym wyproście kciuka, palca wskazującego i środkowego oraz ich ustawieniu w postaci tak zwanej ręki położnika, po wygenerowaniu niedokrwienia na przykład poprzez uciśniecie ramienia mankietem do pomiaru ciśnienia tętniczego);
• – objaw Lusta (polegający na skurczu mięśni strzałkowych i odwiedzeniu stopy w odpowiedzi na uderzenie młoteczkiem w nerw strzałkowy wspólny tuż poniżej głowy kości strzałkowej).
• Diagnozę można także ustalić na podstawie jednoczesnej oceny poziomu magnezu w surowicy i wydalania go z moczem. Obecność hipomagnezemii z wydalaniem magnezu dostosowanym do jego poziomu w surowicy (2mmol/24h lub FE>2%) wskazują na defekt na poziomie nerek.
• Oraz próbe tężyczkową EMG (7) Swoją droga polecam stronę i specjalistę Panią Katarzynę Toruńską – emg-neurolog.pl

Dziękuje za was poświęcony czas i zapraszam na inne artykuły

Pozdrawiam Krzysztof Pielech – Siła Regeneracji

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.

Źródła:

1. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26076573/
2. mp.pl/pacjent/endokrynologia/choroby/168868,tezyczka
3. Wynotowano z wykładu lek. Marta Dobras – kanał You Tube :”Poradnik Gastrologiczny”
4. “Terapeutyczny oddech” Patrick Mckeown
5. naturoterapiawpraktyce.pl/artykul/gorzkie-ziola-i-ich-wlasciwosci
6. radioklinika.pl/soplowka-jezowata-wlasciwosci/#potencjalne-zastosowania-soplowki-w-schorzeniach-ukladu-nerwowego
7. emg-neurolog.pl/tezyczka-w-sporcie/