SPIS TREŚCI:

1. Najczęstsze choroby cywilizacyjne i ich przyczyny

2. Antocyjany i źródło ich występowania
3. Antocyjany: interakcje z lekami i potencjalna szkodliwość
4. Aronia
5. Borówka Wysoka
6. Podsumowanie
7. Bibliografia

Część pierwszą czyli Antocyjany znajdziesz tutaj, a część druga omawiająca Aronie jest tutaj.

5. BORÓWKA WYSOKA

Borówka Amerykańska – inaczej wysoka (Vaccinium corymbosum L.) jest rośliną z rodziny wrzosowatych, blisko spokrewniona z żurawiną oraz borówkami czarną i brzusznicą.

Co ciekawe Polska jest jednym z największych producentów owoców borówki amerykańskiej w Europie i na świecie. Rdzennym amerykanom kwiat borówki przypominał gwiazdę, dlatego zyskała u nich nazwę “gwiezdnej jagody”

Wartości odżywcze (w 100 g):

• Wartość energetyczna – 57 kcal
• Białko ogółem – 0.74 g
• Tłuszcz – 0.33 g
• Węglowodany – 14.49 g (w tym cukry proste 9.96 g)
• Błonnik – 2.4 g
• Witamina C- 9.7 mg
• Tiamina – 0.037 mg
• Ryboflawina – 0.0416 mg
• Niacyna – 0.418 mg
• Witamina B6 – 0.052 mg
• Kwas foliowy – 6 μg
• Witamina A – 54 IU
• Witamina E – 0.57 mg
• Witamina K – 19.3 μg
• Wapń – 6 mg
• Żelazo – 0.28 mg
• Magnez – 6 mg
• Fosfor – 12 mg
• Potas – 77 mg
• Sód – 1 mg
• Cynk – 0.16 mg (Majewska M. 2022 wg. USDA)

Zawartość związków fenolowych 310 mg/100g. W dojrzałej borówce około 60% z całej puli polifenolii to są antocyjany – malwidyna, delfinidyna, petunidyna, cyjanidyna i peonidyna.
A samych antocyjanów 387mg/100g świeżych owoców (Kalt W. i współ 2020)

Zbyt wysokie ciśnienie tętnicze może przyczynić się do wszelkich chorób z układem sercowo-naczyniowym, problemami z widzeniem, czy obniżeniem jakości pracy mózgu. Z pomocą mogą przyjść antocyjany zawarte w owocach borówki. Kilka badań może wskazywać obiecujący kierunek ich przeciwdziałania lub normalizacji nadciśnienia tętniczego.
Według danych statystycznych NFZ w 2018 roku w Polsce żyło 9,9 mln osób z nadciśnieniem, co stanowi ok 31,5% dorosłej populacji żyjącej w Polsce. Rocznie z powodu tego schorzenia umiera ok 90 tys. ludzi w Polsce.

Przy tej jednostce chorobowej potrzeba modyfikacji stylu życia na wszystkich płaszczyznach. Jako wspomaganie z pomocą przychodzą jagody borówki wysokiej.

W randomizowanym badaniu kontrolnym, z podwójną ślepą próbą przez 12 tygodni podawano codziennie liofilizowane borówki (22g/dziennie) kobietom po menopauzie w wieku 45-65 lat z podwyższonym ciśnieniem, lub nadciśnieniem tętniczym. Jedna grupa dostawała placebo, a druga liofilizowane borówki (n- 32, n-43). Okazało się, że spożywanie codziennie liofilizowanych borówek amerykańskich może się przyczynić do poprawy funkcji śródbłonka poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego. ( Woolf E.K. i współ. 2023).

W innym obszernym artykule dokonano przeglądu dotychczasowych badań randomizowanych wpływu owoców borówki wysokiej na obniżenie ciśnienia krwi u ludzi. Istnienie związku było wielokrotnie stawiane i dokumentowane przez rosnącą liczbę dowodów epidemiologicznych i klinicznych, które zgromadziły się w ostatnich latach. Jednak wyniki są mieszane i skomplikowane z powodu wielu potencjalnie zakłócających czynników. Podsumowując cały artykuł, podczas gdy w badaniach klinicznych konsumpcja jagód była częściej kojarzona z pozytywnym wpływem na stany zapalne lub regulację lipidów we krwi, ich wpływ na nadciśnienie był mniej spójny. Kiedy obserwuje się taki efekt, to tylko u osób z wysokimi wyjściowymi wartościami ciśnienia, co sugeruje, że jagody nie mają bezpośredniego działania hipotensyjnego, ale mają potencjał do normalizacji ciśnienia tętniczego u osób z nadciśnieniem poprzez modulację funkcji śródbłonka i naczyń.

Główny mechanizm obejmuje zdolność antocyjanów do zwiększania stężenia tlenku azotu (NO) pochodzącego ze śródbłonka, zwiększając w ten sposób zależną od śródbłonka wazorelaksację i zapobiegając wywołanemu przez wapń skurczowi mięśni gładkich naczyń. (Vendrame S. i wsp 2022).

Reasumując temat wpływu antocyjanów zawartych w borówce: nie mają one istotnego wpływu na dzień dzisiejszy na nadciśnienie tętnicze. Lecz doskonale wpływają na normalizacje ciśnienia i rozkurcz naczyń krwionośnych co może być istotnym czynnikiem w walce z nadciśnieniem tętniczym. A już na pewno borówki są pomocne w walce z procesami zapalnymi w naszym organizmie i mogą być przydatnym orężem w zespołach metabolicznych.

Borówka wykazuje właściwości neuroprotekcyjne

Antocyjany zawarte w owocach borówki, są związane ze zwiększoną sygnalizacją neuronalną w ośrodkach mózgowych pośredniczących w funkcjonowaniu pamięci, a także są związane z polepszeniem usuwania glukozy. Są to korzyści, które można by oczekiwać, aby złagodzić neurodegenerację.

W małym badaniu, jednym z pierwszych wykonanych na ludziach, na grupie kontrolnej 9 starszych osób ze wczesnymi oznakami zaników pamięci, zbadano czy sok z borówki może mieć wpływ na procesy neurokognitywne. 12 tygodniowa próba wykazała, że antocyjany zawarte w jagodach borówki mogą istotnie wpłynąć na poprawę zdolności zapamiętywania. Ponadto dodatkowym efektem było zmniejszenie objawów depresyjnych i obniżenie stężenia glukozy we krwi. Wadą badania była bardzo mała grupa, lecz pozwala nam dać to kierunek działania na przyszłość jako prewencja i zapobieganie takim chorobą jak Alzheimer, Parkinson czy demencja. (Krikorian R. i współ. 2010)

Borówki spożywane regularnie mogą wywierać pozytywny wpływ na układ nerwowy

Mózg prawdopodobnie cierpi z powodu stresu oksydacyjnego bardziej niż inne narządy, ponieważ jego systemy obrony antyoksydacyjnej są podatne na niską aktywność. Ze względu na podwyższone uwalnianie reaktywnych form tlenu (ROS) naukowcy zidentyfikowali również ważną rolę procesów neurozapalnych w mózgu w rozwoju zaburzeń neurodegeneracyjnych. Spadek związanych z wiekiem wskaźników neuronalnych i behawioralnych wynikających ze stresu oksydacyjnego może zostać złagodzony przez przeciwutleniacze. Wykazano, że obfitość przeciwutleniaczy w borówkach zwiększa wydajność mózgu i poprawia pamięć w każdym wieku oraz wzmacnia i chroni mózgi osób starszych, ponieważ flawanole w borówce amerykańskiej oddziałują bezpośrednio z neuronami na poziomie molekularnym, inicjując szlaki sygnałowe, które zwiększają połączenia między neuronami, komunikację między komórkami i stymulują regenerację neuronów. Dlatego spożywanie borówek powinno być częścią codziennego zdrowego stylu życia. (Tran P.H.L. i współ. 2021)

W kolejnym badaniu wzięło udział 26 zdrowych ludzi w przedziale wiekowym od 65 do 77. Z tej grupy 12 osób piło raz dziennie 30ml koncentratu borówek, a pozostała część z piła placebo. Uczestnicy badania przed zainicjowaniem badań i po okresie 12 tygodni byli poddawani różnym testom funkcji poznawczych. Prace mózgu rejestrowano w trakcie rezonansu magnetycznego i badano mózgowy przepływ krwi w spoczynku. Wyniki badań przedstawiły zwiększenie aktywności w obszarach mózgu powiązanymi z robionymi testami poznawczymi oraz lepszy przepływ krwi w mózgu u osób pijących koncentrat borówkowy. Po zakończeniu cyklu stosowania stężonego soku z borówek te osoby radziły sobie lepiej podczas testów sprawdzających pamięć roboczą. Oprócz stosowania ekstraktu z borówek badane osoby pozostawały przy swojej normalnej diecie. (Nauka w Polsce 2017)

Borówka ma bardzo wiele pozytywnych właściwości i powinna stanowić istotne źródło w naszej diecie. Jej walory mogą być nieocenione w utrzymaniu wysokiej jakości życia.
Oprócz wspierania układu sercowo-naczyniowego i procesów kognitywnych, jest doskonałą alternatywą w walce z zapaleniem i cukrzycą typu II. Potrzebujemy więcej dowodów, w szczególności w badaniach klinicznych na ludziach, pozytywnego oddziaływania antocyjanów zawartych w borówkach.

6.PODSUMOWANIE

Antocyjany zawarte w owcach jagodowych mogą stanowić uzupełnienie zdrowej diety w prewencji przeciwko chorobą cywilizacyjnym. Musimy jednak pamiętać, że to jest jedynie część, jaką powinniśmy wdrożyć w nasz codzienny styl życia. Pozytywne aspekty wymienione wyżej stanowią pozytywną implikację w chorobach zwyrodnieniach czy procesie starzenia, lecz nie możemy zapominać o roli innych łańcuchów przyczynowo-skutkowych.

Omawiając antocyjany i ich wpływ na choroby cywilizacyjne, należy wspomnieć o roli mikrobiomu.
Płynące z nich zalety zdrowotne powszechnie – choć błędnie – przypisywano działaniu antyoksydacyjnemu, lecz w rzeczywistości, mimo niskiego stężenia we krwi obwodowej, antocyjany i inne polifenole wpływają korzystnie na nasze zdrowie za pośrednictwem mikrobiomu. Stwierdzono, że kiedy pacjenci z ileostomią (chirurgicznie wytworzonym otworem w końcu jelita cienkiego po usunięciu okrężnicy) zjadali maliny, jeżyny, borówki, czy winogrona duża część niestrawionych antocyjanin pozostawała w treści jelitowej, co oznacza, że przemieszczały się przez jelito cienkie, nie podlegając wchłanianiu. Obecnie wiadomo, że większość z nich przechodzi przez jelito cienkie do grubego i dopiero tam zostaje rozłożona przez pewne drobnoustroje na mniejsze cząsteczki, a następnie wchłonięta. Z badań wynika niezbicie, że produkty metaboliczne antocyjanin i flawonów występują w krwioobiegu znacznie liczniej niż dawniej sądzono. Ostatnie ustalenia nie tylko pokazują znaczenie produktów fenolowych pochodzących z jelita grubego, lecz również przeczą fałszywym tezą stawianym przez wiele firm produkujących suplementy, że polifenole są przede wszystkim łatwo przyswajalnymi w jelicie cienkim antyoksydantami docierającymi do tkanek docelowych w organizmie. ( Mayer E. 2021 Łódź)

Możemy stwierdzić, że aby wszystko tworzyło całość potrzebujemy funkcjonujących innych mechanizmów. Czyli nie ma drogi na skróty już Arystoteles wspominał “Całość to coś więcej niż suma składników”, potrzebne jest współdziałanie i współpraca. Ruch, wydajny sen, odpowiednie pożywienie, regeneracja, właściwy oddech, kontakty międzyludzkie to są te składniki, które systematycznie powinniśmy dostarczać naszemu organizmowi, aby ciało miało paliwo do tworzenia godnej jakości życia.

Antocyjany mogą stanowić istotny składnik protekcyjny przeciwko jakże groźnym chorobom cywilizacyjnym i powinny być dostarczane regularnie.

Dziękuję za przeczytanie/wysłuchanie tego artykułu

Tutaj znajdziesz część I – Antocyjany oraz część II – Aronia

pozdrawiam serdecznie

Krzysztof Pielech – Siła Regeneracji

Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.

ŹRÓDŁA:

1. Aguilar Fernando “Scientific Opinion on the re-evaluation of antyhocyanins (E163) as a food additive” EFSA Journal 2013
2. Cieślak Paulina Vitapedia.pl “Antocyjany” 2022
3. Eggert Paweł “O Aronii” aronia.org.pl
4. Krikorian R. i współ. “Blueberry Supplementation Improves Memory in Older Adults” PubMed 2010
5. Kalt W. i wsp. “Recent Research on the Health Benefits of Blueberries and Their Anthocyanins” PubMed 2020
6. Majewska Monika artykuła dla poradnikzdrowie.pl “Borówka amerykańska właściwości lecznicze, kalori, witaminy” 2022
7. Majewska Monika, artykuł Puls Medycyny “Średnia długość życia w Polsce: ile lat żyją mężczyźnie, a ile kobiety?” 2020
8. Mayer Emeran “Mózg -Jelita-Układ Odpornościowy” Łódź 2021
9. Naukawpolsce.pl “Borówki poprawiają prace mózgu seniorów” 2017
10. Niedworok Jan, Lamer-Zarawska Eliza, Kowal-Gierczak Barbara “Fitoterapia i Leki roślinne” Warszawa 2014
11. Piątkowska Ewa, Kopeć Aneta, Leszczyńska Teresa “Antocyjany – charakterystyka, występowanie i oddziaływanie na człowieka” 2011 4(77),24-35 Żywność. Nauka. Technologia, Jakość
12. Różański Henryk “Aronia w fitoterapii” 2010r rozanski.li
13. Rynekzdrowia.pl artykuł: “Choroby cywilizacyjne jak możemy z nimi wygrać” 2023
14. Sidor Andrzej, Agnieszka Drożdżyńska, Anna Gramza-Michałowska “Black chockeberry and its products as potential health-promotning factors – An overview” Trends inFood Science&Technology July 2019
15. Szaniawska Magdalena, Tarabska Anna, Szymczyk Katarzyna “Budowa, właściwości i zastosowanie antocyjanów” Nauki Inżynierskie i Technologie Wrocław 2015
16. Szopa Agnieszka, Kubica Paweł, Ekiert Halina “Ekologia, skład chemiczny, działanie prozdrowotne, oraz badania biotechnologiczne aronii czarnoowocowej..” Postępy Fitoterapii 18(2) 2017 Kraków
17. Tran H.L.P. i współ. “Blueberry Supplementation in Neuronal Health and Protective Technologies for Efficient Delivery of Blueberry Anthocyanins” PubMed 2021
18. Wawer Iwona, Piotr Eggert, Hołub Barbara “ Aronia superowoc” Warszawa 2006
19. Wojtasiński Zbigniew 2023 r., artykuł dla forsal.pl “Jak długo może żyć człowiek”
20. Woolf K Emily i współ “Daily blueberry consumption for 12 weeks improves endothelial function in postmenopausal women with above-normal blood pressure through reductions in oxidative stress: a randomized controlled trial” PubMed 2023
21. Vendrame S. i współ. “The Role of Berry Consumption on Blood Pressure Regulation and Hypertension: An Overview of the Clinical Evidence” PubMed 2022
22. Xing Yan i współtwórcy “Połączenie Lactobacillus fermentum NS9 i ekstraktu z antocyjanidyny aronii łagodzi zwyrodnienie siatkówki wywołane jodanem sodu” PubMed 2023
23. Yulin Ren i współtwórcy “Potential Benefits of Black Chokeberry (Aronia melanocarpa) Fruits and Their Constituents in Improving Human Health” Molecules 2022