SPIS TREŚCI:
- Najczęstsze choroby cywilizacyjne i ich przyczyny
- Antocyjany i źródło ich występowania
- Antocyjany: interakcje z lekami i potencjalna szkodliwość
- Aronia
- Borówka Wysoka
- Podsumowanie
- Bibliografia
Pierwsze 3 punktu ze spisu treści znajdziecie w części I artykułu o tym samym tytule.
4. Aronia
Aronia (aronia melanocarpa ) znana także w Rosji pod nazwą czarna jarzębina lub w Niemczech Schwarze Apfelbeere, angielska nazwa Black Chokeberry (choke- dławić, berry – jagoda).
Kanadyjscy Indianie przypisywali jej magiczne właściwości i zwali je krwią natury, wierzenia wskazywały, że przywraca młodość i daje płodność kobietom. Wiele z tych ludowych i pradawnych wierzeń znajduje dziś potwierdzenie w badaniach naukowych.
Dlaczego aronia jest cierpka?
Taninom, czyli polimerom katechinowym zawdzięcza swoją angielską nazwę – chokeberry, czyli dławiąca jagoda. Taniny tworzą wiązania z białkami powodując ich ścinanie, a reakcja znana jest jako proces garbowania skóry. Efekty tego odczuwamy w czasie jedzenia owoców aronii. Procyjanidy reagują z białkami jamy ustnej i kubków smakowych dając uczucie cierpkości, suchości w ustach i dławienia (Wawer I. i współ. Warszawa).
Surowcem zielarskim jest owoc aronii (Aroniae fructus ). Rzadziej wykorzystywany jest liść.
W badaniach Tsuneo Tanaki z roku 2001, wykonanych w Hokkaido Food Processing Research Center w Japonii opracowano skład owoców aronii czarnoowocowej:
- β-karoten – 770,6 μg/100mg
- Błonnik – 56,2 g/kg
- β-kryptoksantyny – 4,63 mg/kg
- Witamina C – 137 mg/kg
- Witaminy z grupy B: B1-180 μg/kg, B2-200 μg/kg, B6-280 μg/kg, niacyna-3 mg/kg, kwas pantotenowy-2790 μg/kg, foliany-100 μg/kg
- Tokoferole – 17,1 mg/kg
- Witamina K – 242 μg/kg
Składniki mineralne: - Potas – 2180 mg/kg
- Wapń – 322 mg/kg
- Magnez – 162 mg/kg
- Sód – 26 mg/kg
- Żelazo – 9,3 mg/kg
- Cynk – 1,47 mg/kg
- Mangan, miedź, jód ( Eggert J. )
Związki fenolowe warunkują wysoką aktywność biologiczną aronii czarnej, która jest jednym z najbogatszych źródeł polifenoli, w tym antocyjanów, flawanoli i proantocyjanidyn (Sidor A. i wsp. 2019). Gdy spojrzymy na samą zawartość antocyjanów to daje nam sygnał jak bardzo wartościowym owocem jest aronia: 14,8 mg/g s.m. w owocach świeżych, a w ekstrakcie z owoców 404 mg/g s.m.
Aktywność biologiczna i działanie lecznicze oraz wielokierunkowe zastosowanie owoców aronii czarnoowocowej, potwierdzone badaniami naukowymi, sprawiło, że produkty z nich sporządzone, są z powodzeniem stosowane w celach prozdrowotnych oraz pomocniczo w wielu chorobach cywilizacyjnych. Ważnymi z punktu widzenia aktywności biologicznej związki z grupy flawonoidów – pochodne kwercetyny oraz kwasy fenolowe (kwasy hydroksycynamonowe, kwas kawowy) oraz depsydy (kwas chlorogenowy i kwas neochlorogenowy). Należy również podkreślić bardzo wysoką zawartość procyjanidyny B1.
Aronia, biorąc pod uwagę jej właściwości, wykazuje działanie:
- przeciwnowotworowe
- przeciwmutagenne
- hepatoochronne
- gastroochronne
- promienioochronne
- chelatujące
- przeciwzapalne
- regenerujące
- przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne
- wspomaga leczenie w chorobach narządu wzroku
- wykazuje pozytywny wpływ na układ krążenia (Szopa A. i wsp. 2017 Kraków)
Omówienie niektórych prozdrowotnych zastosowań aronii czarnoowocowej
Choroby narządu wzroku mogą być dużym problemem w następnych dziesięcioleciach. Nasz styl życia i środowisko pracy wymusza od nas większą aktywację niektórych części naszego organizmu. Taką częścią są między innymi nasze oczy, czyli wzrok.
Długie godziny przed komputerem lub smartfonem tego zadania nam nie ułatwiają, wręcz przeciwnie prowadzą do pogorszenia wzroku lub chorób oczu.
Zwyrodnienie Plamki Żółtej jest jednym z tych schorzeń. Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD- Age-related macular degeneration) to choroba degeneracyjna związana z wiekiem. Szacuje się, że dotyka ok 30% społeczeństwa po 70 r.ż. Wstępnie można zauważyć, że pierwsze objawy mogą wystąpić już po 50 r.ż. Można stwierdzić, że wydłużenie czasu życia będzie przynosiło stały wzrost tej choroby (w Polsce ok 2 miliony osób choruje na AMD). Ryzyko choroby wzrasta u osób spożywających tłuszcze nienasycone, palących papierosy, posiadających nadciśnienie tętnicze, miażdżycę. Częściej chorują kobiety.
Chociaż mechanizm powstawania AMD nie jest do końca poznany, uważa się, że wywołane stresem oksydacyjnym uszkodzenie komórek nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE) i fotoreceptorów jest silnie zaangażowane w patogenezę
Przedstawiono ciekawe badanie na szczurach, gdzie zastosowane połączenie Lactobacillus NS9 (LF) i ekstraktu z antocyjanidyny aronii (AAE) łagodziło zwyrodnienie plamki żółtej wywołane jodanem sodu.
Jodan sodu jest środkiem utleniającym i może wywołać selektywne uszkodzenia RPE (uszkodzenie komórek nabłonka barwnikowego siatkówki)
Wyniki badania wskazują, że skojarzone leczenie jest potencjalnym sposobem zapobiegania zwyrodnień siatkówki. Ochronny wpływ leczenia skojarzonego (AAE + LF) na siatkówkę szczura przed stresem oksydacyjnym wywołanym przez jodan sodu prawdopodobnie jest spowodowany zwiększoną zdolności przeciwutleniającą i zmniejszoną apoptozą w siatkówce (XING Y. i współ. 2023)
Zainteresowanie antocyjanami jako substancjami poprawiającymi ostrość wzroku datuje się na czasy II wojny światowej. Lotnicy RAF-u, którzy jedli dżem z czarnych jagód mieli lepszy wzrok. Lepiej widzieli szczególnie o zmroku. Obserwacje te zostały potwierdzone w badaniach oftamologicznych na zwierzętach i na ludziach. Np. dożylne podanie królikom antocyjanów polepszało adaptację oka do widzenia po zmroku. Również badania na zdrowych pacjentach pokazały polepszenie nocnego widzenia. Próby prowadzono na kontrolerach lotu, pilotach i kierowcach ciężarówek.
Wiele badań wykonano stosując ekstrakt z czarnych jagód Vaccinium myrtillus (nazywany myrtocyan), który zawierał 36% antocyjanozydów, a główną antocyjaniną był cyjanido-3-0-glukozyd. Pokazały one, że ekstrakt wpływa na przepływ krwi w naczyniach włosowatych, poprawia odporność i elastyczność naczyń kapilarnych i poprawia widzenie (Wawer I. i wsp. Warszawa).
W kolejnym badaniu stwierdzono bardzo pozytywne odziaływanie na nasz narząd wzroku. Wykazano, że antocyjany z aronii na drodze przyspieszania odnowy rodopsyny w pręcikach siatkówki oka poprawiały widzenie kolorów, widzenie zmierzchowe i rejestrację obrazów. Przeciwutleniające właściwości preparatów z aronii wywierały korzystny wpływ w przypadku rozwijającej się zaćmy, jak i degeneracji plamki żółtej. Poza tym flawonoidy zawarte w owocach aronii przez interakcje z kolagenem poprawiały elastyczność ścian naczyń włosowatych w obrębie gałki ocznej, zmniejszając ich kruchość i przepuszczalność (Szopa A. 2017 Kraków).
Antocyjany aroniowe stanowią pełnowartościową alternatywę dla antocyjanów owoców borówki, mające zastosowanie w okulistyce, w leczeniu i zapobieganiu angiopatii (np. wywołanych nadciśnieniem), zapalenia naczyniówki, tęczówki i siatkówki oraz przy poprawianiu krążenia ocznego (profilaktyka zakrzepów). (Różański H. 2010)
Stosowanie w diecie owoców aronii czarnoowocowej może wpływać na poprawę lub stabilizację siły widzenia i zahamowanie postępu chorób związanych z zaburzeniem widzenia. W połączeniu z ćwiczeniami oczu może także być uzupełnieniem terapii i procesów leczenia. Wpływ działania tych owoców daje nadzieję na powstrzymanie rozwoju chorób cywilizacyjnych związanych ze wzrokiem (syndrom widzenia komputerowego, zespół suchego oka, czy zwyrodnienie plamki żółtej i inne). Nie można jednak zapominać o higienie pracy, higienie brzegów powiek, a także zachowaniach, które mają jakże istotny wpływ na ten narząd.
Potencjalne działanie antynowotworowe
Stres oksydacyjny występuje również w różnych komórkach nowotworowych, a przeciwutleniacze uznano za mające potencjalną wartość w chemioterapii raka. Ekstrakty przeciwutleniaczy, składniki lub ich półsyntetyczne pochodne jagód aronii zostały dobrze udokumentowane pod kątem ich potencjalnego działania terapeutycznego na różne komórki rakowe, w tym ludzkie komórki raka piersi, szyjki macicy, okrężnicy, glejaka, wątroby i płuc oraz białaczki. Stwierdzono, że aktywność przeciwutleniająca aronii jest skorelowana z całkowitą zawartością procyjanidyn i antocyjanów, a obecne glikozydy cyjanidowe hamują proliferację ludzkich komórek raka szyjki macicy HeLa i zwiększają wytwarzanie reaktywnych form tlenu (ROS) w tych komórkach nowotworowych. W kolejnym teście in vitro stwierdzono, że składniki fenolowe obecne w aronii wykazują silne działanie przeciwutleniające i cytotoksyczność wobec ludzkich komórek raka wątroby HepG2 (Yulin R. i współ. 2022)
Bogaty w antocyjany ekstrakt z jagód aronii może być toksyczny dla komórek raka okrężnicy, ale nie dla normalnych komórek w tym miejscu. Dodatkowo rozmnażanie komórek rakowych (proliferacja) została zahamowane po wystawieniu ich na działanie soku z aronii ( Yulin i współ. 2022)
Ciekawym odkryciem jest to, że ekstrakt z jagód aronii hamuje ekspresję pewnego białka (SLC1A5) w komórkach nowotworowych okrężnicy, które odpowiedzialne jest za rozmnażanie i inwazję komórek rakowych ludzkim organizmie. A to może dawać perspektywę stworzenia leku na bazie ekstraktu z aronii w nowotworach okrężnicy skierowane właśnie przeciwko temu białku (Yulin R. i współ. 2022)
W rozprawie na temat działania przeciwnowotworowemu aronii, poczyniono pewne spostrzeżenia, że związki fenolowe zawarte w tych jagodach mogą wzmacniać efekty terapii lub leków przeciwnowotworowych. Np. Cytotoksyczność gemcytabiny przeciwko ludzkim komórką raka trzustki (AsPC-1) jest wzmocniona poprzez składniki aktywne aronii. (Yulin R. i współ. 2022)
Aronia jako superowoc może dawać nam duże perspektywy w walce z chorobami nowotworowymi takimi jak: żołądka, okrężnicy, wątroby, płuc, kostniakomięsaka czy piersi. Substancjami aktywnymi, które wykazują to działanie są kwas chlorogenowy, kawowy czy ursolowy. Dlatego warto korzystać z darów naszego jakże zdrowego owocu, nie tylko ze względu na walory przeciwnowotworowe czy inne wyżej wymienione, lecz ze względu na inwestycję w zdrowie.
Dziękuję za przeczytanie/wysłuchanie części II pt. Aronia. Część I znajdziesz TUTAJ. A już wkrótce zapraszam do części III, w której opisana zostanie borówka amerykańska oraz podsumowanie
pozdrawiam
Krzysztof Pielech – Siła Regeneracji
Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.
