Jedno z częstszych pytań jakie dostaje w gabinecie, to: czy mogę stosować gorące kąpiele?, czy gorące kąpiele są zdrowe?, czy ciepłe kąpiele mi nie zaszkodzą?.
Z doświadczenia mogę zauważyć, że ok 95% przypadków znakomicie adaptuje się do bodźca cieplnego czy to w postaci ciepłych okładów w trakcie zabiegu, czy lampy na podczerwień (o lampie na podczerwień przeczytasz tutaj: lampa na podczerwień) lub wejścia do sauny suchej (tutaj już mniejsza ilość zaobserwowanych reakcji). W ośrodkach w których mieliśmy okazję pracować jako terapeuci wraz z Justyną, do dyspozycji w palecie zabiegowej mieliśmy także zabiegi z zakresu hydroterapii były to kąpiele borowinowe, ziołowe lub pokrewne. Często staraliśmy się łączyć terapię manualne wraz z kąpielami, bo mogliśmy zauważyć korzystne reakcje fizjologiczne naszych podopiecznych.
Lecz doświadczenia własne to jedno, ale co mówią badania naukowe i doświadczenia innych? Postaram się Tobie temat przybliżyć łącząc to z historiami i opisami przypadków z naszego doświadczenia.
Chciałbym po krótce opisać zalety co poniektórych kąpieli, abyś mogła/ł mieć idee na skorzystanie z takiego rodzaju wspomagania i wykorzystać jako narzędzie służące własnemu zdrowiu.
AUTOREKLAMA – Tworzymy – > Miejsce Regeneracji – BIAŁY PŁOTEK– Urlop dla osób szukających świadomej regeneracji i wypoczynku. To tutaj inwestujesz w zdrowie.
SPIS TREŚCI:
- Czy gorąca kąpiel na ból pleców jest skuteczna i może stanowić wspomaganie?
- Czy ciepła lub gorąca kąpiel może pomóc w jakości snu lub przyspieszyć zasypianie?
- Ciepła a Gorąca kąpiel – temperatura?
- Czy kobiety w ciąży mogą korzystać z kąpieli?
- Czy ciepłe kąpiel pomagają w RZS – reumatoidalnym zapaleniu stawów?
- Czy ciepłe lub gorące kąpiele mogą pomóc w prewencji i zapobieganiu chorób sercowo-naczyniowych?
- Czy ciepła kąpiel (34 stopni) pomaga na przeziębienie?
Pamiętam jak dziś kiedy prawie 20 lat temu gdy zaczynałem dorabiać w obiektach wellness podczas studiów, moim zadaniem było przygotowanie kąpieli, wtedy wydawało mi się to zbędne, nie potrzebne i uważałem to za stratę pieniędzy gości, którzy nas odwiedzali i rezerwowali te zabiegi. Jakże wtedy się myliłem, moja młoda i “gorąca” głowa potrzebowała “kubła zimnej wody” i takowy dostała, kiedy czyniłem pierwsze spostrzeżenia odnośnie kombinacji kąpieli z masażem lub terapią.
1.Czy gorąca kąpiel na ból pleców jest skuteczna i może stanowić wspomaganie?
Gorąca kąpiel podnosi temperaturę tkanek w organizmie, a to właśnie ten wzrost temperatury okazuję się wyzwalaczem terapeutycznych korzyści. Pojedyncza sesja zanurzenia w gorącej wodzie (temperatura ok 40,5 stopnia C), wywołuje najsilniejsze reakcje termoregulacyjne, sercowo-naczyniowe i immunologiczne (1). Co prowadzi i może pomóc w zmniejszeniu przewlekłego stanu zapalnego o małym czy średnim nasileniu. Badanie także przyniosło wnioski w postaci, że gorąca kąpiel aktywuje i przyczynia się do wzrostu komórek NK i cytotoksycznych limfocytów, co daje długoterminowe korzyści w postaci wsparcia odporności i zwalczaniu infekcji (1).
Wniosek płynie taki, że ciepła kąpiel będzie najprawdopodobniej użytecznym narzędziem w zwalczaniu bólu pleców w szczególności o niespecyficznym pochodzeniu (2).
2.Czy ciepła lub gorąca kąpiel może pomóc w jakości snu lub przyspieszyć zasypianie?
Kąpiel od dawna kojarzona jest nie tylko z czystością oraz duchowym i religijnym oczyszczeniem, ale także z zachowaniem zdrowia i rehabilitacją. W epoce Homera, od 1200 do 800 r. p.n.e., kąpiele postrzegano wyłącznie jako higieniczne; jednak Hipokrates (460–370 r. p.n.e.) uważał je za promujące zdrowie i terapeutyczne. Rzymianie również uważali je za lecznicze, oprócz tego, że relaksujące i przyjemne (3).
Nasze obserwacje jakie płyną z prowadzenia Miejsca Regeneracji, gdzie nasi goście się regenerują i odbudowują siły, są takie iż zażywanie ciepłej kąpieli stóp czy pobyty w saunie na ok 2 godziny przed snem działają znakomicie na jego jakość. Lecz, aby być pewnym swoich stwierdzeń sięgam do badań.
Metaanaliza wskazuje jednoznacznie, że kąpiel w wodzie 40-42,5 stopnia Celsjusza na 1-2 godziny przed snem powoduje skrócenie czasu zasypiania, a także poprawę jakości snu (3).
Inne badanie prospektywne na 28 ochotnikach powyżej 65 r.ż. z nadciśnieniem tętniczym wskazało iż gorące kąpiele miały pozytywny wpływ nie tylko na jakość snu ale także życia i zdrowia psychicznego. To daje perspektywy szerszego spojrzenia na tą niefarmakologiczną formę terapii wspomagającej (4).
Co ciekawe inne badanie na 140 ochotnikach wskazało nie tylko na pozytywne korelacje względem snu, ale także zmniejszyło poziom TNF-alfa i wzrost BDNF i 5 HT (serotoniny), co jest bardzo pozytywnym wskaźnikiem w przypadku zdolności kognitywnych i stanów zapalnych, które mogą zachodzić w naszym organizmie, a także na samopoczucie psychiczne korzystających z ciepłych kąpieli (5).
3.Ciepła a Gorąca kąpiel – temperatura?
O ciepłej kąpieli mówimy gdy temperatura wody nie przekracza temperatury ciała i waha się w przedziale 34-37 stopni, natomiast gorąca kąpiel jest wtedy gdy woda przekracza temperaturę naszego organizmu czyli 38-42 stopnie Celsjusza. Według badań najwięcej korzyści przynoszą dłuższe zanurzenia w gorącej wodzie
4.Czy kobiety w ciąży mogą korzystać z kąpieli?
Podpierając się badaniem i cytując jego treść:
“Kobiety w ciąży mogą bezpiecznie podejmować: wysiłek fizyczny do 35 minut przy 80%-90% maksymalnego tętna w temperaturze 25°C i wilgotności względnej (RH) 45%; wysiłek fizyczny w zanurzeniu w wodzie (≤33,4°C) do 45 minut; oraz siedzenie w gorącej kąpieli (40°C) lub gorącej/suchej saunie (70°C; 15% RH) do 20 minut, niezależnie od etapu ciąży, bez przekroczenia temperatury głębszej ciała powyżej progu teratogennego.”(6)
Oczywiście każdy przypadek powinien być skonsultowany z lekarzem i dobierany na osobnej podstawie !!!
5.Czy ciepłe kąpiel pomagają w RZS – reumatoidalnym zapaleniu stawów?
Pamiętam sytuację jak dziś, miałem okazję obserwować Pana w wieku 56 lat w okresie rzutu choroby i bardzo chętnie korzystał on z basenu gdzie panowała temperatura ok 33-34 stopnie Celsjusza.
Co mówią źródła? :
Wpływ sześciotygodniowego schematu terapii naturopatycznej, obejmującego masaż, refleksologię, gorące kąpiele, okłady z gorczycy i bańki chińskie, na 34-letnią kobietę z RZS. Po leczeniu u pacjentki zaobserwowano znaczną poprawę markerów stanu zapalnego (OB, CRP, przeciwciała anty-CCP) oraz zmniejszenie objawów depresji (PHQ-9). Terapie te wydają się poprawiać krążenie, modulować neuroprzekaźniki przeciwbólowe i zmniejszać stężenie cytokin prozapalnych. (7)
Jak zwykle zagłębiając się w tematykę i przeszukując bazę danych mamy niewiele publikacji na ten temat, co czyni i sprawia, że zaczynam sobie zadawać pytania…Stosowane od wieków metody takie jak ciepłe i gorące kąpiele, nie mają potwierdzenia skuteczności działania lub obalenia mitu zasadności stosowania? Udało mi się dotrzeć do badania z 2025 roku, które potwierdzają, że ciepła woda słona i kąpiele w ciepłej wodzie stosowane na dłonie i stopy łagodziły ból, zmęczenie i poprawiały jakość snu u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Ponadto, ciepłe kąpiele w ciepłej wodzie słonej znacząco poprawiły wydolność funkcjonalną. Interwencje te mogą stanowić bezpieczne, dostępne i skuteczne metody uzupełniające w leczeniu objawów. (8)
6.Czy ciepłe lub gorące kąpiele mogą pomóc w prewencji i zapobieganiu chorób sercowo-naczyniowych?
Choroby układu sercowo-naczyniowego (CVD) są główną przyczyną śmiertelności na świecie. Pozostawanie aktywnym fizycznie przez całe życie zmniejsza ryzyko CVD poprzez zapobieganie rozwojowi różnych modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego i metabolicznego. Ponieważ te czynniki ryzyka często zaczynają się kumulować w średnim wieku i często zbiegają się ze zmniejszeniem aktywności fizycznej, kluczowe jest podjęcie interwencji, zanim wystąpią nieodwracalne uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego. Pomimo niepodważalnych korzyści zdrowotnych płynących z ćwiczeń, wielu dorosłych w średnim wieku nie spełnia minimalnych zalecanych wytycznych dotyczących aktywności fizycznej związanych ze zmniejszoną śmiertelnością z wszystkich przyczyn. Jednak niektóre osoby podejmują sporadyczne, krótsze i mniej intensywne aktywności fizyczne w ramach swojego cotygodniowego planu (np. energiczny spacer i jazda na rowerze) . Ponieważ przejście z trybu nieaktywnego na umiarkowanie aktywny prowadzi do największej redukcji śmiertelności z wszystkich przyczyn i ryzyka chorób układu krążenia, niezbędne jest wdrożenie profilaktycznych strategii stylu życia, które pomogą złagodzić pogorszenie stanu zdrowia. Dlatego priorytetem jest identyfikacja skutecznych metod terapeutycznych, które można stosować w połączeniu z krótszymi sesjami ćwiczeń, aby zwiększyć korzyści zdrowotne dla układu sercowo-naczyniowego i metabolicznego u osób dorosłych w średnim wieku, które nie są aktywne fizycznie. (9)
Zanurzenie w gorącej wodzie po ćwiczeniach obniża rozkurczowe ciśnienie krwi i średnie ciśnienie tętnicze oraz poprawia funkcję śródbłonka tętnicy ramiennej, bez dalszego zwiększania wydolności krążeniowo-oddechowej, poprawy stężenia glukozy, lipidów lub stanu zapalnego u osób dorosłych w średnim wieku, które nie są aktywne fizycznie. (9)
30 minut ćwiczeń aerobowych o umiarkowanej intensywności, po których następuje zanurzenie w wodzie o temperaturze 40°C, średnio trzy razy w tygodniu przez 8 tygodni, obniża rozkurczowe i średnie ciśnienie tętnicze krwi bardziej niż ćwiczenia, po których następuje zanurzenie w wodzie o temperaturze 34°C, a także zwiększa rozszerzenie tętnicy ramiennej zależne od przepływu krwi (9)
7.Czy ciepła kąpiel (34 stopni) pomaga na przeziębienie?
W bazie danych PubMed, Google Scholar nie udało mi się znaleźć ani pozytywnych ani negatywnych dowodów na skuteczność takiej interwencji. Lecz doświadczenia naszych babć i innych pokoleń mogą wskazać na pozytywne skutki takiego działania. Ciepła kąpiel może wspomóc układ krążeniowo-oddechowy, bazując na w/w dowodach. Zasadne byłoby dodanie do kąpieli olejków eterycznych, które wspomagają układ oddechowy np. tymianek, eukaliptus, rozmaryn. Poprzez parę wodną otrzymujemy niejako inhalację stąd też zastosowanie olejków. Jak zwykle stosujmy zasadę ograniczonego zaufania i powinniśmy wszystko dostosować do naszych dolegliwości i przypadłości i ewentualnie skonsultować działania z lekarzem.
Ciepłe i gorące kąpiele są fantastycznym narzędziem, które użyte świadomie i w odpowiednim celu może dostarczyć mnóstwo dobrych korzyści. Nasze doświadczenia w stosowaniu kąpieli przed czy po zabiegach dostarcza pozytywnych dowodów na wzmocnienie terapii, zabiegów i leczenia dysfunkcji czy to w obrębie aparatu ruchu, układu krążenia czy oddechowego. Dlatego jeśli masz wannę w domu, czy na tarasie skorzystaj z niej i działaj. Życzymy przyjemniej kąpieli i dobrego odpoczynku. Psyche i Soma będą wdzięczne.
Pozdrawiam serdecznie
Krzysztof Pielech – Miejsce Regeneracji
Prezentowany materiał nie stanowi porady o charakterze medycznym, ma wyłącznie charakter informacyjny i w rozumieniu obowiązujących przepisów nie może być traktowany jako specjalistyczna porada medyczna, forma diagnozy lub zalecenia w zakresie leczenia, ponadto nie może być podstawą do jakichkolwiek roszczeń. Autor oświadcza, że nie daje gwarancji przydatności treści materiału do określonego celu lub zastosowania oraz nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody będące konsekwencją korzystania lub niemożności korzystania z materiału. Użytkownik kierując się wyłącznie informacjami uzyskanymi za pośrednictwem materiału działa na własną odpowiedzialność.
Źródła:
